Spirodela polyrrhiza

Spirodela polyrrhiza, yılanyastığıgiller (Araceae) familyasının su mercimekleri grubuna (eskiden ayrı bir familya olarak Lemnaceae içinde değerlendirilen) ait, suyun yüzeyinde serbestçe yüzen küçük bir çiçekli bitkidir. Grubun en büyük üyelerinden biri olduğu için büyük su mercimeği adıyla bilinir.

Bitkinin gövde ve yaprak ayrımı yoktur; vücudu, frond adı verilen yassı, yuvarlak ya da ters yumurta biçimli, yaklaşık yarım santimetre ile bir santimetre boyunda yeşil bir yapıdan oluşur. Frondun üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü çoğunlukla mor ya da kırmızımsıdır. Alt yüzden suya sarkan çok sayıda ince kök çıkar; bu özellik onu genellikle tek köklü olan Lemna türlerinden ayırmaya yarar. Fronlar çoğunlukla ikili ya da küçük gruplar hâlinde birbirine bağlı bulunur.

Durgun ya da yavaş akan, besince zengin göl, gölet, bataklık, hendek ve kanal sularında yaşar ve uygun koşullarda suyun yüzeyini yoğun bir örtü gibi kaplayabilir. Üreme büyük ölçüde frondların tomurcuklanarak çoğalmasıyla, yani eşeysiz yolla gerçekleşir; çiçeklenme çok seyrektir ve çiçekler son derece küçüktür. Sonbaharda turion adı verilen nişasta yüklü kış tomurcukları oluşturur; bunlar dibe çökerek kışı geçirir ve ilkbaharda yeniden yüzeye çıkar.

Neredeyse kozmopolit bir yayılışa sahiptir ve dünyanın ılıman ve tropik bölgelerinin büyük kısmında bulunur. Hızlı büyümesi nedeniyle sudan azot ve fosfor gibi besin maddelerini uzaklaştırma, atık su arıtımı ve bilimsel araştırmalarda model organizma olarak kullanılır. Su kuşları ve bazı balıklar için besin kaynağıdır; aşırı çoğaldığında ise suya ulaşan ışığı azaltarak sualtı yaşamını olumsuz etkileyebilir.