Schedophilus ovalis

Schedophilus ovalis, halk arasında İmparator Siyah Balığı (Imperial Blackfish) olarak bilinen, Kemikli Balıklar sınıfında, Uskumrumsular takımı Scombriformes içinde, Centrolophidae (Denizanası Balıkları) familyasına ait bir derin deniz balığıdır. Bu tür, yaşam döngüsünün farklı evrelerinde farklı habitatlarda bulunmasıyla dikkat çeker.

1. Genel Bilgiler ve Taksonomik Konum

Schedophilus ovalis, adını Latince 'salı seven' anlamına gelen cins adı (Schedophilus) ve 'oval' anlamına gelen tür adından alır. Bu isim, genç bireylerin açık denizde yüzen objeler veya denizanaları çevresinde barınma eğilimine işaret eder.

Taksonomik sınıflandırması şöyledir:

• Âlem (Kingdom): Animalia (Hayvanlar)
• Şube (Phylum): Chordata (Kordalılar)
• Sınıf (Class): Actinopterygii (Işınsal Yüzgeçliler)
• Takım (Order): Scombriformes (Uskumrumsular)
• Aile (Family): Centrolophidae (Denizanası Balıkları)
• Cins (Genus):: Schedophilus
• Tür (Species):: Schedophilus ovalis (G. Cuvier, 1833)

2. Fiziksel Özellikler ve Morfoloji

• Boyut: Maksimum 100 cm toplam uzunluğa ulaşabilir, ancak genellikle 60 cm civarında görülür.
• Vücut: Vücudu oval, hafifçe yanlardan basık ancak nispeten kalın ve sert (rigid) yapıdadır. Bu özelliği, yakın akrabası olan yumuşak gövdeli Schedophilus medusophagus'tan ayrılmasını sağlar.
• Renk: Genel olarak koyu yeşilden griye veya kahverengimsi tonlardadır. Vücudunun yanlarında belirsiz, yatay veya dikey koyu çizgiler bulunabilir; gözleri genellikle altın rengidir.
• Yüzgeçler:
• Sırt Yüzgeci: Tek ve uzundur, 5 ila 9 adet kısa, kalın diken ve ardından ışınlardan oluşur.
• Anal Yüzgeç: 3 adet dikene sahiptir.
• Pullar: Pulları orta veya küçük boyuttadır ve kolayca dökülme eğilimindedir.

3. Habitat ve Ekoloji

• Dağılım: Doğu Atlantik Okyanusu (İspanya'dan güneye doğru, Madeira, Azorlar ve Kanarya Adaları dahil) ve Akdeniz'in tamamında yaygındır. Batı Atlantik'te (Bermuda çevresi) nadir görülen bireyler de kaydedilmiştir. Türkiye'de İskenderun Körfezi ve Antalya Körfezi gibi Doğu Akdeniz kıyılarından rapor edilmiştir.
• Derinlik: 70 ila 700 metre arasındaki derinliklerde, genellikle kıta sahanlıklarının kenarlarında ve okyanus adaları çevresinde bulunur.
• Yaşam Evreleri:
• Yavrular (Jüveniller): Hayatlarının bu evresinde epipelajiktir (yüzeye yakın) ve yüzen denizanaları (özellikle Portekiz savaş gemisi Physalia ve Pelagia türleri dahil) veya diğer yüzen objeler etrafında barınarak avcılardan korunurlar.
• Yetişkinler: Derin sularda, bentopelajik (dip ve su sütunu arası) yaşama geçerler.
• Diyet:
• Yavrular: Çoğunlukla tünikatlar (özellikle Pyrosoma) ve zooplankton ile beslenir.
• Yetişkinler: Kalamar, balık ve gastropodlar dahil olmak üzere daha büyük omurgasızlar ve küçük balıklarla beslenirler.

4. Ticari Önemi ve Koruma Durumu

• Ticari Değer: Etinin lezzetli olduğu bildirilmektedir. Doğu Atlantik'te (özellikle Madeira çevresinde) derin su olta balıkçılığında yakalanır, ancak genellikle büyük ölçekli bir ticari balıkçılık hedefi değildir.
• Koruma Durumu: IUCN Kırmızı Listesi'nde bu tür için henüz bir değerlendirme yapılmamıştır (Not Evaluated).

Araştırma: Ahmet Taşçı Yaban Hayatı Bilimcisi

• Kaynaklar:
• G. Cuvier (1833). Poissons tür tanımı.
• Froese, R. and D. Pauly. Editors. (2024). FishBase.
• Haedrich, R.L. (1990). Centrolophidae. Check-list of the fishes of the eastern tropical Atlantic (CLOFETA).
• Wikipedia - Imperial blackfish.
• ResearchGate & GBIF.

: https://www.inaturalist.org/photos/116088923