Sabella pavonina Savigny, 1822

Sabella pavonina, halkalı solucanlar (Annelida) şubesinin çok kıllılar (Polychaeta) sınıfına, Sabellida takımına ve Sabellidae ailesine ait bir yelpaze solucanıdır. Tür adı Latince “tavus kuşuna benzeyen” anlamına gelir ve renkli, yelpaze biçimli dokunaç tacına gönderme yapar. Bazı kaynaklarda Sabella penicillus adıyla da anılır.

Tüpü ince çamurdan yapılmış, esnek ve uzun bir yapıdır; çoğunlukla yumuşak zemine gömülü olarak dikine durur ve yalnızca üst kısmı zeminden çıkar. Dokunaç tacı kahverengi, mor ve beyaz bantlı olabilir. Kuzeydoğu Atlantik ve Akdeniz’de yayılış gösterir.

Sabellidlerin vücudu iki ana bölgeye ayrılır: baş kısmında yer alan dokunaç tacı (radiolar taç) ve tüp içinde kalan, çok sayıda halkadan oluşan gövde. Gövde de kendi içinde göğüs (toraks) ve karın (abdomen) bölgelerine ayrılır; bu bölgelerdeki kılların (setalar) ve kanca biçimli küçük çengellerin (uncini) dizilişi, türlerin ayırt edilmesinde kullanılan başlıca özelliklerdir. Taçtaki dokunaçların üzerinde bulunan küçük göz lekeleri ışık değişimlerini algılar; bir gölge düştüğünde hayvan tacını hızla tüpün içine çeker.

Bu ailenin üyeleri süzerek beslenir. Dokunaç tacı üzerindeki tüycükler su akıntısı oluşturur; sudaki plankton, organik parçacıklar ve askıda kalan maddeler mukusla yakalanarak ağza taşınır. Yakalanan parçacıkların bir kısmı boyutlarına göre ayıklanır ve tüp yapımında kullanılır. Tüpler genellikle mukus ile birbirine yapıştırılmış çamur ve kum tanelerinden oluşur. Üreme çoğunlukla ayrı eşeyli bireylerle ve suya bırakılan üreme hücreleriyle gerçekleşir; bazı türlerde eşeysiz çoğalma da görülür. Larvalar kısa bir süre planktonda yaşadıktan sonra uygun bir zemine yerleşir.

Sabellidler deniz ekosistemlerinde suyun süzülmesine, organik maddenin dibe aktarılmasına ve sert ya da yumuşak zeminlerde yaşayan toplulukların çeşitlenmesine katkıda bulunur. Ayrıca balıklar ve başka omurgasızlar için önemli bir besin kaynağıdır. Akdeniz’de bu aileden çok sayıda tür bilinmekte olup Türkiye denizlerinde yapılan bentik araştırmalarda da düzenli olarak kaydedilmektedir. İnsan için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.