Raja clavata Linnaeus, 1758

Raja clavata, Kıkırdaklı balıklar sınıfının Rajiformes takımına bağlı Rajidae familyasından bir vatoz türüdür. Türkçede dikenli vatoz olarak bilinir. Kuzeydoğu Atlantik'te, İskandinavya'dan Batı Afrika kıyılarına kadar uzanan geniş bir alanda, Akdeniz'de ve Karadeniz'de yayılış gösterir; Türkiye denizlerinde de bulunur.

Vücudu basık ve eşkenar dörtgen biçimlidir; göğüs yüzgeçleri başla birleşerek geniş bir disk oluşturur. Sırt yüzü kahverengi ile grimsi tonlarda olup üzerinde koyu ve açık lekeler bulunur; karın yüzü ise beyazdır. Türün adını aldığı en belirgin özelliği, sırtta ve kuyruk boyunca uzanan, tabanı düğme biçiminde genişlemiş iri dikenlerdir. Kuyruk uzun ve incedir. Erişkin bireyler genellikle bir metreye yaklaşan boylara ulaşabilir; dişiler erkeklerden daha büyüktür.

Dikenli vatoz kumlu, çamurlu ve çakıllı deniz tabanlarında, kıyıya yakın sığ sulardan yüzlerce metre derinliğe kadar yaşar. Gündüzleri çoğunlukla zemine gömülü olarak dinlenir. Yengeçler, karidesler ve diğer kabuklularla, ayrıca küçük balıklarla beslenir. Dişiler, halk arasında deniz kesesi olarak bilinen sert, dikdörtgen biçimli yumurta kapsülleri bırakır; yavrular uzun bir gelişim döneminden sonra bu kapsüllerden çıkar.

Etinden yararlanılan ve ticari balıkçılıkta yakalanan bir türdür. Yavaş büyümesi ve geç olgunlaşması nedeniyle aşırı avlanmaya karşı hassastır; IUCN tarafından tehdide yakın kategorisinde değerlendirilmektedir. İnsanlar için tehlikeli değildir, ancak dikenleri tutarken yaralanmalara yol açabilir.

Rajidae familyası, dünya denizlerinde çok sayıda türle temsil edilen vatozların en büyük familyasıdır. Bu balıklar, köpekbalıklarıyla birlikte kıkırdaklı iskelete sahip olmaları ve yüzme kesesinin bulunmaması gibi ortak özellikler taşır; solungaç yarıkları vücudun alt yüzündedir.