Phoxinellus handlirschi

Phoxinellus handlirschi, sazangiller (Cyprinidae) familyasına ait küçük bir tatlı su balığıdır. Günümüzde genellikle Pseudophoxinus handlirschi adıyla Pseudophoxinus cinsine yerleştirilir. Bu cins, Anadolu ve çevresindeki kapalı havzalarda yaşayan, çoğu dar yayılışlı küçük sazangilleri kapsar ve Türkiye bu cinsin çeşitlilik merkezlerinden biridir.

Pseudophoxinus türleri genellikle 10 cm'yi geçmeyen, ince uzun gövdeli, gümüşi renkli balıklardır. Yan çizgi çoğu türde tam değildir; sırt yüzgeci küçük ve dikensizdir. Gövde boyunca koyu bir bant ya da benekler bulunabilir. Ağız uçta ya da hafifçe yukarıdadır ve bıyık yoktur. Pullar küçük, ince ve kolayca dökülür. Erkekler üreme döneminde daha canlı renkler kazanabilir ve başlarında küçük üreme kabarcıkları gelişebilir. Bu küçük balıklar göl ve akarsu ekosistemlerinde hem plankton tüketicisi hem de yırtıcı balıklar ile kuşlar için av olarak önemli bir yer tutar.

Bu tür, Türkiye'ye özgü olarak Eğirdir Gölü'nden tanımlanmıştır. Gölde kıyıya yakın, bitkili sığ alanlarda sürüler hâlinde yaşadığı, küçük omurgasızlar ve plankton ile beslendiği bilinir. Cinsin diğer üyeleri gibi ilkbaharda ürediği, yumurtalarını bitki ve taşlara bıraktığı kabul edilir. Türün biyolojisi, yok olmadan önce ayrıntılı biçimde incelenemediği için büyük ölçüde akraba türlerden yola çıkılarak bilinir.

Eğirdir Gölü'ne yirminci yüzyılın ortalarında sudak (Sander lucioperca) balığının bırakılmasından sonra bu türe ait kayıtlar kesilmiştir. Yırtıcı yabancı türün baskısı, yaşam alanındaki değişimler ve kirlilik nedeniyle tür nesli tükenmiş kabul edilir. Bu örnek, göllere yabancı balık türleri bırakılmasının yerel ve endemik faunalar üzerinde ne kadar yıkıcı olabileceğini gösteren en çarpıcı Anadolu örneklerinden biri olarak sık sık anılır.