Phoxinellus crassus

Phoxinellus crassus, günümüzde Pseudophoxinus crassus adıyla bilinen, sazangiller (Cyprinidae) familyasına ait küçük bir tatlısu balığıdır. Pseudophoxinus cinsi, büyük çoğunluğu Anadolu’ya özgü olan küçük boylu balıklardan oluşur ve bu türler halk arasında genellikle “yağ balığı” ya da “gölbaşı balığı” gibi yerel adlarla bilinir. Cinsin üyeleri birkaç santimetreden 10 santimetre civarına kadar boylanır; gövdeleri ince, gümüşi ya da sarımsı, yanlarında çoğu zaman koyu bir şerit bulunur.

Pseudophoxinus türleri genellikle kaynaklarda, kaynak beslemeli göllerde, küçük derelerde ve sulak alanların temiz, bitkili kesimlerinde yaşar. Küçük omurgasızlar, böcek larvaları, algler ve bitki kalıntılarıyla beslenirler. Kısa ömürlüdürler ve ilkbahar ile yaz aylarında sığ, bitkili alanlarda ürerler. Birçok türün yalnızca tek bir göl ya da kaynak sisteminde yaşaması, onları kuraklık ve aşırı su kullanımı nedeniyle ciddi yok olma riskiyle karşı karşıya bırakmaktadır.

Sazangiller (Cyprinidae), dünyanın en kalabalık tatlısu balığı ailelerinden biridir. Üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinlerini boğazdaki yutak dişleriyle öğütürler. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür, tek bir sırt yüzgeci bulunur ve yağ yüzgeci yoktur. Bu balıklar ırmak, dere, göl ve göletlerde yaşar; çoğu küçük omurgasızlar, su bitkileri, algler ve organik artıklarla beslenir. Su ekosistemlerinde hem otçul ve omurgasız tüketicisi hem de yırtıcı balıklar, kuşlar ve memeliler için önemli bir besin kaynağı olarak besin ağının temel halkalarından birini oluştururlar.

Türkiye, iç sularındaki balık çeşitliliği bakımından Avrupa ve Batı Asya’nın en zengin ülkelerinden biridir ve sazangillerin pek çok endemik türünü barındırır. Bu türlerin önemli bir kısmının dar yayılışlı olması onları baraj yapımı, aşırı su çekimi, kuraklık, kirlilik ve yabancı türlerin bırakılması gibi tehditlere karşı hassas kılar. Bu nedenle küçük tatlısu balıklarının korunması, yaşadıkları akarsu ve kaynakların doğal hâliyle korunmasına doğrudan bağlıdır.