Ornithogalum refractum

Ornithogalum refractum, Kuşkonmazgiller (Asparagaceae) familyasına bağlı, soğanlı ve çok yıllık bir otsu bitkidir. Türkçede genel olarak tükürük otu ya da akyıldız olarak anılan Ornithogalum cinsinin bir üyesidir. Tür adı, meyve döneminde aşağı doğru kıvrılan çiçek saplarına işaret eder.

Bitki alçak boylu olup genellikle 10 ile 20 santimetre yüksekliğe ulaşır. Toprak altında, çevresinde çok sayıda küçük yavru soğancık oluşturan bir soğan taşır. Yaprakları dar, şerit biçimlidir ve üst yüzlerinde çoğunlukla beyaz bir orta şerit bulunur. Çiçekler, gevşek bir şemsiye benzeri salkımda toplanır; altı tepalli, yıldız biçimli ve beyaz renklidir. Tepallerin dış yüzünde, cinsin pek çok üyesinde olduğu gibi geniş yeşil bir şerit bulunur. Çiçekler güneşli havalarda açar, bulutlu havada ve akşamları kapanır. Çiçeklenme ilkbaharda gerçekleşir; ardından çiçek sapları geriye doğru kıvrılır.

Tür tarlalarda, bağ ve bahçe kenarlarında, kuru çayırlarda ve step alanlarında yetişir. Güneydoğu Avrupa'dan Anadolu'ya ve Kafkasya'ya kadar uzanan bir alanda yayılış gösterir.

Ornithogalum cinsi, Avrupa, Afrika ve Asya'da yayılış gösteren yüzlerce türden oluşur ve Türkiye'de de çok sayıda temsilcisi bulunur. Cinsin üyelerinin çoğu, kalp glikozitleri içerdiğinden insanlar ve otlayan hayvanlar için zehirli kabul edilir; bu nedenle soğanları yenebilir soğanlarla karıştırılmamalıdır.

Yavru soğancıklarla kolayca çoğalması nedeniyle tarım alanlarında yer yer yoğun topluluklar oluşturabilir. Çiçekleri ilkbaharda erken uçan arılar ve sinekler tarafından ziyaret edilir; yazın bitki toprak üstü kısımlarını kaybederek soğan hâlinde dinlenir. Cinsin üyeleri birbirine çok benzediğinden kesin tanım için meyve dönemindeki sap duruşu önemlidir.