Orchis coriophora subsp. Orchis sancta

Bu ad, tahtakurusu orkidesinin (Orchis coriophora) bir alt türü olarak değerlendirilmiş olan kutsal orkideyi, yani günümüzde çoğunlukla ayrı tür kabul edilen Anacamptis sancta (Orchis sancta) taksonunu ifade eder. Salepgiller (Orchidaceae) familyasından yumrulu, çok yıllık bir otsu bitkidir.

Bitki genellikle 15–40 cm boyundadır. Yaprakları dar ve mızrak biçimlidir. Çiçek durumu nispeten gevşek bir başaktır; çiçekler pembe ile kırmızımsı mor arası renktedir ve dudakları lekesizdir. Sepaller ile petaller öne doğru uzanan bir başlık oluşturur, dudak öne ve aşağıya eğilir, mahmuz kısa ve aşağıya yöneliktir. Tahtakurusu orkidesinden lekesiz, daha iri çiçekleri ve daha geç çiçeklenmesiyle ayrılır.

Kurak otlaklarda, kumul ve kıyı yakınlarındaki açık alanlarda, maki ve frigana arasında yetişir; çiçeklenme genellikle ilkbahar sonunda olur. Çiçekleri arılar tarafından tozlaşır.

Doğu Akdeniz'e özgü bir taksondur; Ege adalarından Türkiye kıyılarına ve Levant'a kadar yayılır. Kıyı bölgelerindeki yapılaşma ve turizm baskısı, yaşam alanlarını tehdit eden başlıca etkenlerdir. Tüm orkideler gibi CITES kapsamında koruma altındadır.

Anacamptis cinsi, genetik çalışmalardan sonra eskiden Orchis içinde yer alan bazı türlerin (morio, papilionacea, coriophora, laxiflora, palustris grupları gibi) aktarıldığı bir cinstir. Cinsin üyeleri Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yayılış gösterir ve çiçekleri çoğunlukla arılar, bombus arıları ve diğer böceklerle tozlaşır. Pek çok türün çiçeği nektar üretmez; tozlaştırıcıları nektarlı çiçeklere benzeyen görünüşleriyle aldatır.

Kutsal orkide adı, türün Kutsal Topraklar olarak anılan Filistin ve çevresinde bulunmasına gönderme yapar. Tahtakurusu orkidesi grubuyla yakın akrabalığı nedeniyle uzun süre onun alt türü olarak sınıflandırılmıştır.