Ophrys umbilicata subsp. bucephala

Ophrys umbilicata subsp. bucephala, orkidegiller (Orchidaceae) familyasının Ophrys cinsine bağlı, doğu Akdeniz'e özgü Ophrys umbilicata türünün bir alt türüdür. Bazı kaynaklarda ayrı bir tür olarak (Ophrys bucephala) ele alınır. Alt tür adı Latincede "öküz başlı" anlamına gelir.

Ophrys umbilicata grubundaki bitkiler yumrulu, çok yıllık ve otsudur. Yaprakları gövdenin dibinde rozet oluşturur; çiçek gövdesinde birkaç ile on kadar çiçek bulunur. Çanak yaprakları genellikle beyazımsı, pembe ya da yeşilimsidir; üst çanak yaprak çoğu zaman öne doğru eğilir. Dudak (labellum) üç lopludur; yan loplar boynuz benzeri tümsekler oluşturur, orta lop ise kadifemsi kahverengidir ve üzerinde karmaşık, parlak bir desen bulunur. Dudağın tabanında göbek deliğini andıran bir çukurluk yer alır; türün adı da bu özellikten gelir.

Ophrys cinsinin bütün üyeleri gibi bu bitki de tozlaşmada cinsel aldatmaca kullanır. Çiçek, belirli yalnız yaşayan arı türlerinin dişilerini koku ve görünüşüyle taklit eder; erkek arılar çiftleşmeye çalışırken polinyumları başka çiçeklere taşır.

Bu grubun üyeleri kalkerli topraklarda, güneşli çayırlarda, seyrek çalılıklarda, zeytinliklerde ve açık çam ormanlarında yetişir; ilkbaharda çiçeklenir. Ophrys umbilicata türü Ege adalarından Anadolu, Kıbrıs ve Levant'a kadar doğu Akdeniz'de yayılış gösterir. Tüm yabani orkideler gibi CITES kapsamında korunur; yaşam alanı kaybı ve yumru toplanması başlıca tehditlerdir.