Nigella elata

Nigella elata, düğün çiçeğigiller (Ranunculaceae) familyasının çörek otu cinsine (Nigella) ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Nigella cinsi, tohumları baharat olarak kullanılan çörek otu (Nigella sativa) ve süs bitkisi olarak yetiştirilen Nigella damascena gibi tanınmış türleri içerir. Cinsin çeşitlilik merkezlerinden biri Doğu Akdeniz ve Anadolu’dur.

Bu cinsin üyeleri genellikle dik gövdeli, dallanan, birkaç on santimetre boyunda bitkilerdir. Yaprakları ince, iplik gibi parçalara ayrılmış, tüysü görünümlüdür. Çiçekler gövde ve dalların ucunda tek tek bulunur; gösterişli kısımlar taç yaprak değil, renkli çanak yapraklardır. Gerçek taç yapraklar küçük, nektar salgılayan yapılara dönüşmüştür. Çiçeğin ortasındaki dişi organlar kısmen ya da tamamen kaynaşarak, olgunlaşınca çok sayıda siyah, köşeli tohum içeren kapsül biçimli bir meyve oluşturur. Nigella elata adındaki elata sıfatı yüksek, uzun boylu anlamına gelir.

Nigella türleri çoğunlukla kuru ve açık alanlarda, taşlık yamaçlarda, bozkırlarda, tarla kenarlarında ve nadas alanlarında yetişir. Tek yıllık oldukları için yaşam döngülerini bir mevsimde tamamlar; ilkbaharda çimlenir, genellikle ilkbahar sonu ve yaz aylarında çiçeklenir, yaz sonuna doğru tohumlarını dökerler. Çiçekleri arılar başta olmak üzere çeşitli böcekler tarafından tozlaşır.

Tür, Doğu Akdeniz bölgesi ve Batı Asya’nın kurak ve yarı kurak alanlarıyla ilişkilendirilir. Çörek otu cinsinin tohumları yağlı ve aromatik maddeler içerir; ancak baharat olarak kullanılan tür Nigella sativa’dır ve yabani türlerin tohumları aynı amaçla kullanılmamalıdır. Ranunculaceae familyasının pek çok üyesi gibi bu bitkilerin bazı kısımları da çeşitli alkaloitler içerebilir.

Nigella cinsi dünya genelinde yirmi kadar tür içerir ve bunların önemli bir kısmı Doğu Akdeniz ile Batı Asya’da yayılış gösterir. Cinsin türleri birbirinden çoğunlukla çiçek yapısı, meyve kapsüllerinin kaynaşma derecesi ve tohum yüzeyinin özellikleriyle ayırt edilir.