Nigella damascena

Nigella damascena, düğünçiçeğigiller (Ranunculaceae) familyasından, Akdeniz kökenli tek yıllık otsu bir bitkidir. Zarif çiçekleri ve ince, tül görünümlü yaprak örtüsü nedeniyle dünya genelinde süs bitkisi olarak yaygın biçimde yetiştirilir. Çörek otunun yakın akrabasıdır.

Bitki genellikle 20 ile 50 santimetre boylanır. Yaprakları ipliksi dilimlere derin biçimde bölünmüştür. Bu türün en belirgin özelliği, çiçeğin hemen altında yer alan ve çiçeği bir yaka gibi saran, aynı şekilde ince dilimli yapraksı örtüdür. Çiçekleri çoğunlukla açık mavi, bazen beyaz ya da pembemsi renkli taç yaprak görünümlü çanak yapraklardan oluşur. Meyvesi, birleşik meyve yapraklarının oluşturduğu iri, şişkin ve balon benzeri bir kapsüldür; olgunlaştıkça kahverengileşir ve kurutulmuş çiçek düzenlemelerinde de kullanılır. İçindeki tohumlar siyah renklidir.

Tür, güneşli, açık ve kuru alanları sever. Tarla kenarlarında, yol kenarlarında, nadas alanlarında ve taşlık yamaçlarda yetişir. Çoğunlukla ilkbahar sonu ve yaz başında çiçeklenir. Çiçekleri arılar ve diğer tozlayıcı böcekler için çekicidir. Bahçelerde kendi kendine tohumlayarak her yıl yeniden çıkabilir.

Doğal yayılışı Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'yı kapsayan Akdeniz havzasıdır; Türkiye'de özellikle batı ve güney kıyı bölgelerinde doğal olarak görülür. Süs bitkisi olarak birçok ülkeye taşınmış ve yer yer doğallaşmıştır. Tohumları, çörek otu tohumlarından farklı olarak baharat amacıyla yaygın kullanılmaz ve tüketim için önerilmez. Bahçecilikte farklı renklerde birçok çeşidi geliştirilmiştir.

Düğünçiçeğigiller familyası dünya genelinde iki bin dolayında türü kapsayan, çoğunlukla otsu bitkilerden oluşan bir gruptur. Familyanın üyelerinde çiçek parçaları genellikle serbest ve çok sayıdadır; erkek organlar sarmal düzende dizilir ve meyve yaprakları birbirinden ayrıdır. Bu özellikler familyayı çiçekli bitkiler içinde görece ilkel yapılı gruplardan biri olarak öne çıkarır. Familyada hezaren, akasma, dağ lalesi, çörek otu ve düğünçiçeği gibi tanıdık cinsler yer alır.