Murza balığı (Barbus plebejus)

Barbus plebejus, sazangiller (Cyprinidae) familyasının bıyıklı balıklar (Barbus) cinsine ait bir tatlı su balığıdır. Bu ad özgün olarak İtalya ve çevresindeki Adriyatik havzasında yaşayan bir bıyıklı balık için kullanılır; eski Türkiye kayıtlarında ise bazı Anadolu ve Trakya bıyıklı balık toplulukları da bu adla anılmış, ancak bu topluluklar günümüzde genellikle başka türlere bağlanmaktadır.

Uzunca, iğ biçimli bir vücuda sahiptir; sırt tarafı zeytin ya da kahverengimsi tonludur ve yanlarında çoğunlukla küçük koyu benekler bulunur. Ağzı aşağıya dönük olup iki çift bıyık taşır. Sırt yüzgecindeki kalınlaşmış ışın cinsin ortak özelliğidir. Yüzgeçleri sarımsı ya da turuncumsu tonlarda olabilir. Orta boylu bir bıyıklı balıktır.

Akarsuların temiz, akıntılı ve çakıllı kesimlerinde yaşar ve genellikle dip yakınında bulunur. Besinini sucul böcek larvaları, solucanlar, küçük yumuşakçalar, kabuklular ve bitkisel maddeler oluşturur. Üreme ilkbahar sonu ve yaz başında gerçekleşir; yumurtalar akıntılı yerlerdeki çakıllı zeminlere bırakılır. Bıyıklı balıkların yumurtaları zehirli olabilir ve tüketildiğinde mide-bağırsak rahatsızlıklarına yol açabilir.

Bıyıklı balıklar Avrupa, Asya ve Afrika'da geniş yayılış gösteren, birçok türü bulunan bir gruptur ve tatlı su ekosistemlerinde dip faunasının önemli tüketicileridir. İtalya'daki toplulukları akarsu düzenlemeleri, kirlilik ve başka bıyıklı balık türlerinin aşılanmasıyla ortaya çıkan melezleşme nedeniyle baskı altındadır.