Monticellina dorsobranchialis (Kirkegaard, 1959)

Monticellina dorsobranchialis, halkalı solucanlar (Annelida) şubesinin Polychaeta (çok kıllılar) sınıfına ve Cirratulidae ailesine ait bir deniz solucanı türüdür. İlk olarak Danimarkalı zoolog Kirkegaard tarafından 1959 yılında tanımlanmıştır. Tür adı, solungaç ipliklerinin sırt tarafına yakın konumuna gönderme yapar.

Cirratulidae ailesinin üyeleri ince, uzun ve çok sayıda birbirine benzeyen halkadan oluşan, silindirik gövdeli deniz solucanlarıdır. Ailenin en belirgin özelliği, gövdenin ön kısmından ya da halkaların sırt tarafından çıkan uzun, iplik biçimindeki solungaç uzantılarıdır. İçlerinde kan dolaştığı için bu uzantılar çoğu zaman kırmızımsı ya da turuncu renkte görünür ve solunumda görev alır. Baş bölgesi küçük, konik ya da yassılaşmış yapıdadır; gözler çoğunlukla yoktur veya çok küçüktür. Parapodlar zayıf gelişmiştir, kıllar ise basit yapılıdır; bazı cinslerde bunlara kalın, kanca biçimli kıllar eşlik eder.

Bu tür uzun süre Monticellina cinsi içinde sınıflandırılmış, güncel sistematik çalışmalarda ise Kirkegaardia cinsine aktarılmıştır. Bu cinslerin üyeleri ince, ipliksi gövdeli küçük cirratulidlerdir; kılları ince ve uçları tırtıklı yapıdadır, kalın kancalar bulunmaz. Gövdenin ön kısmında sırt tarafı çoğunlukla hafifçe kabarıktır. Türler genellikle kıta sahanlığı ve daha derin bölgelerin çamurlu tabanlarında yaşar ve dip faunası araştırmalarında sık rastlanan, ancak tanısı uzmanlık gerektiren canlılardır.

Bu solucanlar genellikle çamurlu ya da kumlu deniz tabanında, taşların altında, kaya yarıklarında veya deniz çayırlarının kökleri arasında yaşar. Gövdelerinin büyük bölümünü sedimente gömer, solungaç uzantılarını ve beslenme palplerini yüzeye uzatarak tabandaki organik parçacıkları toplarlar; bu nedenle çökelti yiyiciler arasında sayılırlar. Türlerin çoğu ayrı eşeylidir ve yumurta ile spermlerini suya bırakır; bazı türlerde bölünerek eşeysiz çoğalma da görülür. Tabanı havalandırmaları ve organik maddeyi besin döngüsüne geri kazandırmalarıyla bentik ekosistemde önemli bir yer tutarlar; aynı zamanda dip balıkları ve kabuklular için besin kaynağıdır. Organik kirliliğe dayanıklı bazı türler çevre izleme çalışmalarında gösterge canlı olarak kullanılır.