Medicago var. polymorpha

Medicago polymorpha (dikenli yonca), Akdeniz kökenli ve bugün dünyanın ılıman bölgelerinin çoğuna yayılmış tek yıllık bir yonca türüdür. Gövdeleri yerde yayılan ya da yükselici, yaprakçıkları ters yumurta biçimli ve uçları dişlidir. Küçük sarı çiçekleri birkaç tanesi bir arada açar; meyvesi gevşek sarmallı, kenarları kancalı dikenlidir. Ad birçok kaynakta değişkenliği yüksek bu türün tipik formunu ifade eder.

Yonca (Medicago) cinsi, baklagiller (Fabaceae) familyasında yer alan ve dünyada yaklaşık 80–90 türü bulunan bir cinstir. Cinsin üyeleri üç yaprakçıklı bileşik yaprakları, küçük ve salkım hâlinde toplanmış çiçekleri ve özellikle sarmal biçimde kıvrılmış, çoğu zaman dikenli meyveleriyle tanınır. Köklerindeki nodüllerde yaşayan Sinorhizobium bakterileri sayesinde havadaki azotu bağlayabilir, böylece toprağı zenginleştirirler.

Bu bitkilerin dikenli ya da kancalı meyveleri hayvanların tüylerine ve yününe takılarak uzak mesafelere taşınabilir. Tek yıllık yonca türleri kurak yazları tohum hâlinde geçirir; sonbahar ve kış yağmurlarıyla çimlenir, ilkbaharda çiçeklenip tohum bağlar. Arılar başta olmak üzere birçok böcek için nektar kaynağıdır ve otlakların besin değerini artırırlar.

Türkiye, özellikle Akdeniz ve Ege kıyı bölgelerinde tek yıllık yonca türleri açısından zengin bir ülkedir. Bu türler kurak çayırlarda, nadas tarlalarında, yol kenarlarında ve kıyıya yakın açık alanlarda yetişir. Hayvancılık açısından değerli mera bitkileri arasında sayılırlar ve bazı ülkelerde kuru tarım sistemlerinde toprak verimliliğini artırmak amacıyla bilinçli olarak ekilirler.

Tek yıllık yoncalar, çok yıllık ve tarımda yaygın olarak yetiştirilen kaba yoncadan (Medicago sativa) farklı olarak her yıl tohumdan yeniden gelişir. Türlerin birbirinden ayrılmasında en güvenilir özellikler meyvenin sarmal sayısı, sarılma yönü, dikenlerin varlığı ve uzunluğudur; bu nedenle tanı için olgun meyveler büyük önem taşır.