Medicago praecox

Medicago praecox, baklagiller familyasına (Fabaceae) bağlı yonca cinsi Medicago içinde yer alan küçük yapılı, tek yıllık bir otsu bitkidir. Tür adı, Latincede erken anlamına gelen ve bitkinin mevsimin başında çiçeklenip meyve vermesine gönderme yapan bir sözcükten türetilmiştir.

Bitki genellikle yerde yayılan, ince ve narin gövdeler oluşturur. Yaprakları üç yaprakçıklıdır; yaprakçıklar küçük ve uç kısımlarında hafifçe dişlidir. Sarı renkli, kelebek biçimli çiçekleri oldukça küçüktür ve yaprak koltuklarında tek tek ya da birkaç tane bir arada bulunur. Meyvesi tek yıllık yoncalara özgü sarmal bir baklıdır; bu türde meyve küçük boyutludur ve sarımların kenarında dikenler bulunur. Tek yıllık Medicago türleri birbirine çok benzediğinden kesin teşhis için olgun meyvelerin incelenmesi gerekir.

Akdeniz iklimine uyum sağlamış bir türdür; açık çayırlarda, kayalık ve taşlık yamaçlarda, çalılıkların arasındaki boşluklarda ve bozulmuş alanlarda yetişir. Sonbahar ve kış yağmurlarıyla çimlenir, ilkbaharda kısa sürede çiçeklenip tohum bağlar ve yazın kuruyarak tohumlarıyla kurak dönemi atlatır. Dikenli meyveler hayvan tüylerine tutunarak taşınır.

Diğer baklagiller gibi kök nodüllerindeki bakterilerle ortak yaşam kurarak atmosfer azotunu bağlar ve bulunduğu toprağın verimliliğine katkıda bulunur. Meralarda otlayan hayvanlar için besleyici bir yem kaynağıdır. Yayılışı Akdeniz havzasının büyük bölümünü kapsar; Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da görülür.

Fabales takımının en kalabalık familyası olan baklagiller, dünya genelinde yaklaşık yirmi bin türle çiçekli bitkilerin en büyük gruplarından birini oluşturur. Medicago cinsi ise yaklaşık seksen kadar türü kapsar ve bunların önemli bir bölümü Akdeniz havzası ile Batı Asya'da yayılış gösteren tek yıllık otlardır. Bu türler bozkır ve mera ekosistemlerinde hem toprağın verimliliği hem de otlayan hayvanlar için önemli bir yer tutar.