Medicago polymorpha

Medicago polymorpha, baklagiller familyasının (Fabaceae) yonca cinsi Medicago içinde yer alan, dünyada en geniş yayılışa sahip tek yıllık yonca türlerinden biridir. Tür adı çok biçimli anlamına gelir ve meyve yapısındaki büyük değişkenliği yansıtır.

Gövdeleri yerde yayılan ya da yükselen, çoğunlukla 10 ile 50 santimetre uzunluğunda olan bir bitkidir. Yaprakları üç yaprakçıklıdır; yaprakçıklar ters yumurta biçimli ve uçları dişlidir. Yaprak sapı dibindeki kulakçıklar derin biçimde parçalıdır ve bu özellik türün tanınmasında yardımcıdır. Küçük, sarı, kelebek biçimli çiçekleri yaprak koltuklarından çıkan kısa salkımlarda birkaç tane bir arada bulunur. Meyvesi gevşek sarmallı, yassı bir bakladır; kenarlarında genellikle kancalı dikenler bulunur, ancak dikensiz biçimler de vardır.

Doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir; ancak insan etkisiyle dünyanın ılıman ve subtropik bölgelerinin pek çoğuna yayılmıştır. Tarla kenarlarında, meralarda, çayırlarda, yol kenarlarında ve bozulmuş alanlarda sıkça görülür. Sonbahar veya kış yağmurlarıyla çimlenir, ilkbaharda çiçeklenir ve yaz başında meyvelerini olgunlaştırır. Kancalı meyveler hayvanların yünlerine takılarak taşınır; bu nedenle koyun yününe karışan meyveleri yün endüstrisinde sorun yaratabilir.

Kök nodüllerindeki bakteriler aracılığıyla azot bağlar ve toprağı zenginleştirir. Bu nedenle Avustralya ve Amerika gibi bölgelerde mera bitkisi olarak değerlendirilmiş, değişik çeşitleri yem amacıyla kullanılmıştır. Hayvanlar için besleyici bir yemdir; öte yandan kültür alanlarında yabancı ot olarak da karşılaşılır.

Fabales takımının en kalabalık familyası olan baklagiller, dünya genelinde yaklaşık yirmi bin türle çiçekli bitkilerin en büyük gruplarından birini oluşturur. Medicago cinsi ise yaklaşık seksen kadar türü kapsar ve bunların önemli bir bölümü Akdeniz havzası ile Batı Asya'da yayılış gösteren tek yıllık otlardır. Bu türler bozkır ve mera ekosistemlerinde hem toprağın verimliliği hem de otlayan hayvanlar için önemli bir yer tutar.