Maya balığı (Barbus xanthopterus)

Barbus xanthopterus, sazangiller (Cyprinidae) familyasına ait, Mezopotamya'ya özgü iri bir bıyıklı balık türüdür. Günümüzde genellikle Luciobarbus xanthopterus adıyla anılır. Tür adı Yunanca sarı yüzgeçli anlamına gelir ve yüzgeçlerinin sarımsı rengine işaret eder.

Uzun, iğ biçimli ve güçlü bir vücuda sahiptir; sırt tarafı zeytin ya da bronz tonlarında, yanları gümüşi, karın tarafı beyazımsıdır. Yüzgeçleri sarımsı tonludur. Başı görece uzun, ağzı aşağıya dönüktür ve iki çift bıyık taşır. Sırt yüzgecinde bıyıklı balıklara özgü kalınlaşmış bir ışın bulunur. Bölgenin en büyük boylara ulaşabilen sazangillerinden biri olarak bilinir.

Büyük nehirlerin ana yataklarında, akıntılı ve derin kesimlerde, ayrıca bunlarla bağlantılı göl ve bataklıklarda yaşar. Gençleri sucul böcekler ve küçük omurgasızlarla beslenirken iri bireyler ağırlıklı olarak balık avlar; bu yönüyle yırtıcı bir bıyıklı balıktır. Üreme ilkbaharda gerçekleşir ve bu dönemde akıntılı, çakıllı alanlara yöneldiği bilinir. Bıyıklı balıkların yumurtalarının zehirli olabileceği unutulmamalıdır.

Türün yayılışı Dicle ve Fırat havzalarını kapsar; Türkiye'de Güneydoğu Anadolu'daki bu havzalarda bulunur. Eti değerli olduğundan bölgede balıkçılık açısından önemli bir türdür. Aşırı avcılık, barajların göç yollarını kesmesi ve yaşam alanlarındaki değişiklikler nedeniyle topluluklarının azaldığı bildirilmekte ve tür uluslararası değerlendirmelerde tehdit altındaki türler arasında yer almaktadır.