Malilotus officinalis

Melilotus officinalis, baklagiller (Fabaceae) ailesine bağlı, taş yoncaları olarak bilinen Melilotus cinsinin bir türüdür. Bilimsel adı kaynaklarda doğru biçimiyle Melilotus officinalis olarak yazılır. Halk arasında sarı taş yoncası ya da sarı kokulu yonca olarak bilinir. İki yıllık, dik, dallanan ve 50 cm ile 1,5 m arasında boylanabilen bir bitkidir. Parlak sarı çiçekleri uzun, ince salkımlarda toplanır ve bitki yazın uzun süre çiçekte kalır.

Melilotus (taş yoncası) cinsi, baklagiller (Fabaceae) ailesinde yer alan bir ya da iki yıllık otsu bitkileri kapsar. Cinsin üyeleri üçlü bileşik yaprakları, dişli kenarlı yaprakçıkları ve uzun, ince salkımlar hâlinde dizilmiş küçük, sarı ya da beyaz kelebek biçimli çiçekleriyle tanınır. Meyveleri çoğunlukla bir ya da birkaç tohumlu, küçük, açılmayan baklalardır. Cinste dünya genelinde yirmi dolayında tür bulunur ve bunların çoğu Akdeniz havzası, Batı ve Orta Asya kökenlidir. Türlerin ayrımında çiçek rengi ve boyu, baklanın yüzey deseni ile yaprakçık kenarındaki dişlerin yapısı kullanılır.

Taş yoncaları kumarin içerir; bitki kuruduğunda saman ya da vanilyayı andıran tatlı bir koku yayar. Küflenmiş taş yoncası samanında kumarinin dönüşmesiyle oluşan dikumarol kan pıhtılaşmasını engeller ve hayvanlarda kanama hastalığına yol açabilir; bu keşif, kan sulandırıcı ilaçların geliştirilmesinde önemli bir rol oynamıştır. Cinsin üyeleri kökleri üzerindeki nodüllerde yaşayan bakteriler sayesinde havanın azotunu bağlar ve toprağı zenginleştirir; bu nedenle yeşil gübre, yem bitkisi ve arıcılıkta nektar kaynağı olarak da değer taşır.

Avrupa ve Asya’nın geniş bir bölümünde doğal olarak yetişir; Kuzey Amerika başta olmak üzere birçok bölgeye yayılmış ve yer yer istilacı hâle gelmiştir. Halk hekimliğinde uzun bir kullanım geçmişi vardır; ancak kumarin içeriği nedeniyle bilinçsiz kullanımı sakıncalıdır. Çiçekleri arılar başta olmak üzere pek çok tozlaştırıcı böceği çeker ve bitki yol kenarları, nadas alanları ve tarla kıyılarındaki otsu topluluklarda yer alır.