Lathyrus gorgoni

Lathyrus gorgoni, baklagiller familyasının (Fabaceae) Lathyrus cinsine ait, tek yıllık otsu bir bitki türüdür. Bu cinsin üyeleri Türkçede genellikle mürdümük olarak anılır; aynı cins, bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilen ıtırşahi (Lathyrus odoratus) ile yemlik ve gıda amaçlı yetiştirilen çiftlik mürdümüğünü (Lathyrus sativus) de içerir.

Lathyrus türleri genellikle köşeli ya da kanatlı gövdelere, bir ya da birkaç çift yaprakçıktan oluşan ve ucu çoğunlukla sülükle sonlanan bileşik yapraklara sahiptir. Sülükler sayesinde çevredeki bitkilere tutunarak tırmanabilirler. Çiçekleri baklagillere özgü kelebek biçimlidir: üstte geniş bir bayrak, yanlarda iki kanat ve altta kayıkçık bulunur. Lathyrus gorgoni küçük, kırmızımsı-turuncu tonlarda çiçekleriyle tanınan bir türdür ve çiçeklenmesi ilkbaharda gerçekleşir. Döllenmeden sonra içinde birkaç tohum bulunan baklalar oluşur.

Doğu Akdeniz kökenli bu tür, tarla kenarları, nadas alanları, çayırlar ve çalılık açıklıkları gibi açık ve güneşli yerlerde yetişir. Türkiye, Akdeniz havzası ve Orta Doğu'yu kapsayan dağılım alanının bir parçasıdır.

Baklagillerin çoğu gibi Lathyrus türleri de köklerindeki nodüllerde yaşayan bakteriler aracılığıyla havadaki azotu bağlayarak toprağı zenginleştirir. Çiçekleri arılar başta olmak üzere çeşitli tozlayıcı böcekler tarafından ziyaret edilir. Bazı Lathyrus türlerinin tohumları, uzun süre ve bol miktarda tüketildiğinde latirizm adı verilen sinir sistemi hastalığına yol açabilen maddeler içerir; bu nedenle cinsin yabani türlerinin tohumları besin olarak kullanılmamalıdır. Cins dünya genelinde yaklaşık 160 tür içerir ve Türkiye, zengin Lathyrus florasıyla bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biri sayılır.