Lacerta strigata

Lacerta strigata (Eichwald, 1831)

Yaygın Adı: Çizgili Yeşil Kertenkele

Tür Adı Anlamı: strigata, Latince “çizgili” anlamına gelir; bu ad, vücut üzerindeki çizgili desenlere atıfta bulunur.

Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Animalia

Şube: Chordata

Sınıf: Reptilia

Takım: Squamata

Aile: Lacertidae

Cins: Lacerta

Tür: Lacerta strigata

Morfolojik Özellikler

Boy: 25–32 cm (kuyruk dahil), kuyruk gövdeden daha uzundur

Renk: Parlak yeşil sırt rengi, yan taraflarda açık çizgiler veya noktacıklı şeritler

Karın: Soluk sarıdan açık yeşile

Erkeklerde üreme döneminde boğaz ve baş bölgesinde mavi tonlar gözlemlenebilir

Kuyruk: Genellikle yeşil, yaşlı bireylerde gri-yeşile dönebilir

Ayırt Edici Özellik: Vücut boyunca uzanan ince çizgiler ve canlı yeşil sırt

Yayılım ve Habitat

Doğal Habitat: Açık ormanlık alanlar, çalılık açıklıklar, nehir kıyıları, fundalıklar

Türkiye Yayılımı: Doğu Karadeniz bölgesi – özellikle Artvin ve çevresi

Dünya Yayılımı: Gürcistan, Azerbaycan, Ermenistan, Rusya'nın güneyi ve İran’ın kuzeyi

Rakım Aralığı: 200–1600 metre

Aktiflik: Gündüzleri aktif; güneşlenme davranışı belirgindir

Habitat İhtiyacı: Nemli, bitki örtüsü zengin bölgelerde yaşar; taş altı ve çalılıklarda gizlenir

Davranış ve Ekoloji

Beslenme: Çekirgeler, örümcekler, larvalar, küçük böcekler

Güneşlenme: Taş üstü veya açık çimenliklerde sabah saatlerinde sıklıkla görülür

Savunma: Kuyruk bırakma (ototomi), ani kaçış, bitki örtüsüne saklanma

Yırtıcılar: Kuşlar, yılanlar, tilkiler ve küçük memeliler

Sosyal Davranış: Erkekler arası alan savunması yaygındır, özellikle çiftleşme döneminde

Üreme Bilgileri

Üreme Zamanı: Mayıs – Haziran

Çiftleşme: Erkekler dişilere kur yaparken boğaz rengi maviye döner

Yumurta Sayısı: 6–15 adet

Yumurtlama Alanı: Nemli toprak altı, taş oyukları veya çürümüş bitki örtüsü altı

Kuluçka Süresi: Yaklaşık 50–60 gün

Yavrular: Doğumdan sonra tamamen bağımsız hareket eder

Ekolojik Rol

• Habitatında böcek populasyonlarını dengelemede önemli rol oynar
• Orman ekosisteminin sağlıklı işleyişinin göstergesidir
• Yırtıcılar için besin zincirinde yer alır

İnsana Zararlılık Durumu

Zehir: Yok

Isırma: Sadece elle yakalanırsa savunma amaçlı, zararsız

Hastalık Riski: Bilinen bir zoonoz taşımaz

İnsan Etkileşimi: İnsanla doğrudan temas kurmaz, ürkek ve hızlıdır

Yanlış Bilinenler ve Efsaneler

1. “Yeşil olan her kertenkele zehirlidir”
2. Gerçek: Bu tür dahil olmak üzere Türkiye’deki yeşil kertenkelelerin hiçbirinde zehir yoktur.
3. “Kuyruğu koparsa yaşayamaz”
4. Gerçek: Kuyruk bırakma bu türde yaygın bir savunmadır, kuyruk zamanla yeniden çıkar.
5. “Başındaki mavi renk onu büyücü yapar”
6. Gerçek: Üreme dönemindeki erkeklerde görülen mavi renk tamamen hormonsal bir değişimdir.
7. “Kertenkele varsa o tarlaya ekim yapılmaz”
8. Gerçek: Aksine, zararlıları tükettiği için ekinlere faydalıdır.
9. “Bu tür geceleri evlere girer”
10. Gerçek: Gündüz aktiftir ve insan yapılarından uzak durur.

Bilgi ve araştırma: Ahmet Taşçı – Yaban Hayatı Bilimcisi

Kaynaklar:

1. Baran, İ. & Atatür, M. (1998). Türkiye Herpetofaunası
2. Sindaco, R. & Jeremčenko, V. (2008). The Reptiles of the Western Palearctic
3. Disi, A. M. et al. (2001). Amphibians and Reptiles of the Middle East
4. Reptile Database – www.reptile-database.org
5. Arakelyan, M. et al. (2011). Taxonomic overview of Lacerta strigata populations