Kocaağız balığı (Aspius aspius)

Kocaağız balığı (Aspius aspius), sazangiller (Cyprinidae) familyasına ait, Avrupa'nın yırtıcı sazangilleri arasında en tanınmış türdür. Günümüzde bazı kaynaklarda Leuciscus aspius adıyla da yer alır. Sazangillerin çoğu otçul ya da her şeyi yiyen balıklar olduğu halde bu tür erişkinliğinde başlıca balıkla beslenir.

Uzun, kuvvetli ve hafifçe yandan basık bir vücuda sahiptir; rengi gümüşidir, sırt tarafı koyu zeytin ya da mavimsi gri tonludur. Adını aldığı geniş ağzı belirgin biçimde büyüktür ve alt çenesi öne doğru uzanır; alt çenenin ucundaki çıkıntı üst çenedeki bir çukura oturur. Dişleri bulunmayan sazangillerde bu çene yapısı avını kavramaya yardımcı olur. Yüzgeçleri gri tonlarda, karın ve anal yüzgeçleri hafifçe kırmızımsı olabilir. Ülkemizin büyük boylara ulaşabilen sazangillerinden biridir.

Büyük nehirlerin akıntılı kesimlerinde, göllerde ve baraj göllerinde yaşar. Gençleri böcekler ve küçük omurgasızlarla beslenirken erişkinler genellikle yüzeye yakın sularda yaşayan küçük balıkları, özellikle inci balıklarını avlar. Avını suyun yüzeyinde ani ve gürültülü saldırılarla yakalaması tipik davranışıdır. Üreme ilkbaharda, akıntılı yerlerin çakıllı ve taşlı zeminlerinde gerçekleşir.

Türün yayılışı Orta ve Doğu Avrupa'dan Karadeniz ve Hazar havzalarına kadar uzanır. Türkiye'de Trakya ve Kuzey Anadolu'nun bazı akarsularında bulunduğu bilinir. Sportif balıkçılıkta değerli bir türdür ve eti tüketilir. Barajların göç yollarını kesmesi ve üreme alanlarının bozulması bazı topluluklarını olumsuz etkilemektedir.