Karakulak (Lynx caracal)

Karakulak (Caracal caracal; eski adıyla Lynx caracal), kedigiller (Felidae) ailesine ait orta büyüklükte bir yabani kedidir. Adını, kulaklarının ucundaki uzun siyah kıl püsküllerinden alır; ‘karakulak’ adı Türkçe kökenlidir ve türün bilimsel adına da geçmiştir. Görünüş olarak vaşağa benzese de ayrı bir cinse yerleştirilir.

Erişkinlerin baş ve gövde uzunluğu yaklaşık 60–100 cm, ağırlığı ise genellikle 8–19 kg arasındadır; erkekler dişilerden iridir. Kürkü kısa ve sık, kızılımsı kahverengiden kum rengine kadar değişen tek düze bir renktedir. Uzun bacakları, kısa kuyruğu ve yüzündeki siyah-beyaz işaretler karakteristiktir.

Karakulak kurak ve yarı kurak bozkırlar, çalılık alanlar, makilikler, kayalık tepeler ve açık ormanlarda yaşar; gerçek çöllerin ortasından ve yoğun nemli ormanlardan kaçınır. Çoğunlukla geceleri ve alacakaranlıkta avlanır. Başlıca avları kemirgenler, tavşanlar, kuşlar ve küçük antiloplardır. Olağanüstü sıçrama yeteneğiyle bilinir; yerden havalanan kuşları sıçrayarak yakalayabilir. Yalnız yaşayan bir hayvandır ve dişiler genellikle 1–4 yavru doğurur.

Türün yayılış alanı Afrika'nın büyük bölümünden Arap Yarımadası, Orta Doğu ve Orta Asya üzerinden Hindistan'a kadar uzanır. Türkiye'de özellikle Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde kayıtları bulunan, nadir görülen ve gizli yaşayan bir türdür. Küresel ölçekte IUCN tarafından ‘Asgari Endişe’ kategorisinde değerlendirilse de Asya'daki popülasyonları yaşam alanı kaybı ve avcılık nedeniyle çok daha seyrektir. Türkiye'de av yasasıyla koruma altındadır. Gizli yaşamı nedeniyle varlığı çoğu zaman fotokapan görüntüleri, ayak izleri veya trafik kazalarında ölen bireyler sayesinde belgelenir. Yaşam alanlarının parçalanması, kaçak avcılık ve evcil hayvanlara saldırdığı gerekçesiyle öldürülmesi, Türkiye'deki popülasyonlar için başlıca tehditlerdir.