Karaburun balığı(Chondrostoma nasus)

Chondrostoma nasus, sazangiller (Cyprinidae) familyasının Chondrostoma cinsine adını veren tip türüdür ve Avrupa'nın tanınmış nehir balıklarındandır. Türkçede karaburun balığı olarak bilinir.

Uzunca, iğ biçimli bir balıktır ve genellikle 25–40 cm boya ulaşır, daha büyük bireyler de görülebilir. Sırt gri-mavimsi ya da zeytin rengi, yanlar gümüşidir; karın, anal ve kuyruk yüzgeçlerinin alt kısmı kırmızımsıdır. Burnu çıkıntılı, ağzı aşağıda ve düz, keskin kenarlıdır.

Chondrostoma cinsinin üyeleri, Türkçede karaburun balıkları olarak bilinir. Ağızları aşağıda yer alır, enine ve düz bir yarık biçimindedir; alt dudak sert, boynuzumsu bir kenar taşır. Bu yapı ile taşların yüzeyindeki alg ve diyatomeleri kazıyarak beslenirler. Karın zarının (periton) siyah renkli olması cinsin bilinen özelliklerinden biridir. Avrupa'dan Anadolu, Kafkasya ve Orta Doğu'ya kadar yayılış gösteren cins, çok sayıda yerel tür içerir.

Karaburun balıkları genellikle akıntılı, oksijence zengin, taşlı ve çakıllı tabanlı nehir bölümlerinde sürüler halinde yaşar. İlkbaharda üreme göçüne çıkarak çakıllı sığlıklarda toplu halde yumurta bırakırlar; bu dönemde erkeklerin başında ve vücudunda üreme kabarcıkları gelişir. Baraj ve setler göç yollarını kestiği için birçok karaburun türünün popülasyonu Avrupa'da ve Asya'da azalmıştır.

Orta Avrupa'dan Karadeniz havzasına kadar geniş bir alanda yayılış gösterir. Türkiye'deki kayıtlar, yayılışının güneydoğu ucunda yer alan Karadeniz havzası akarsularıyla ilgilidir. Avrupa'da birçok ülkede popülasyonları baraj ve setler nedeniyle azalmış, koruma programlarının konusu olmuştur.

Cyprinidae (sazangiller) familyası, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı familyalarından biridir ve Avrupa, Asya, Afrika ile Kuzey Amerika'nın iç sularında yaygındır. Familya üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinler, yutağın arka kısmındaki yutak dişleriyle öğütülür. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür ve tek bir sırt yüzgeci bulunur. İç kulak ile yüzme kesesi arasındaki Weber aygıtı adlı küçük kemikçikler, bu balıkların sesleri ve titreşimleri algılama yeteneğini artırır.