Kara balık (Capoeta antalyensis)

Capoeta antalyensis, sazangiller (Cyprinidae) familyasının Capoeta cinsine ait, Türkiye'ye endemik bir tatlı su balığıdır. Adını aldığı Antalya yöresinin akarsularına özgüdür ve yerel olarak kara balık ya da siraz olarak anılır.

Orta boylu, iğ biçimli bir balıktır. Sırtı koyu kahverengi ya da zeytin rengi, yanları daha açık ve karın tarafı beyazımsıdır. Cinsin diğer üyeleri gibi aşağıda yer alan, keskin kenarlı bir ağza sahiptir.

Capoeta cinsinin üyeleri, ağız yapılarıyla kolayca tanınır: ağız aşağıda ve enine yerleşmiştir, alt dudak sert ve keskin, boynuzumsu bir kenar taşır. Bu yapı sayesinde taşların ve kayaların yüzeyindeki alg tabakasını kazıyarak beslenirler. Ağız köşelerinde genellikle bir ya da iki çift kısa bıyık bulunur. Cins Anadolu, Kafkasya, Orta Doğu ve Orta Asya'da yayılış gösterir ve Türkiye, tür çeşitliliği bakımından en zengin bölgelerden biridir; bu balıklar ülkede yöreden yöreye siraz, karabalık ya da kara balık gibi adlarla anılır.

Antalya bölgesindeki kıyı akarsularında, temiz ve akıntılı sularda yaşar. Dağılış alanının dar olması, türü su çekimi, kirlilik ve akarsu yataklarındaki değişikliklere karşı hassas kılar.

Cyprinidae (sazangiller) familyası, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı familyalarından biridir ve Avrupa, Asya, Afrika ile Kuzey Amerika'nın iç sularında yaygındır. Familya üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinler, yutağın arka kısmındaki yutak dişleriyle öğütülür. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür ve tek bir sırt yüzgeci bulunur. İç kulak ile yüzme kesesi arasındaki Weber aygıtı adlı küçük kemikçikler, bu balıkların sesleri ve titreşimleri algılama yeteneğini artırır.

Sazangiller tatlı su ekosistemlerinde besin zincirinin önemli halkalarından biridir. Bitki, alg, omurgasız ve organik döküntü tüketerek madde döngüsüne katkıda bulunurlar; kendileri de yırtıcı balıklar, su kuşları ve memeliler için önemli bir besin kaynağıdır. Akarsu ve göllerde yaşayan bu türler baraj yapımı, aşırı su çekimi, kirlilik, kum ve çakıl alımı ile yabancı türlerin taşınması gibi etkenlerden doğrudan etkilenir.