Iris xanthospuria

Iris xanthospuria, süsengiller (Iridaceae) familyasının Iris cinsine ait, sarı çiçekli çok yıllık otsu bir süsen türüdür. Cinsin içinde spuria grubu olarak bilinen, uzun ve dar yapraklı, sürünücü rizomlu süsenler arasında yer alır. Adındaki xantho- ön eki, Yunanca sarı anlamına gelir ve türün parlak sarı çiçeklerine işaret eder.

Bitki uzun boylu, dik gövdeli ve sağlam yapılıdır; şerit biçimli, kılıç gibi uzanan yaprakları gövdenin dibinden demet halinde çıkar. Çiçekler süsenlere özgü yapıdadır: dışa ve aşağıya kıvrılan üç dış taç parçası, dik duran üç iç taç parçası ve taç yaprağına benzeyen yassı dişicik dalları bulunur. Spuria grubu süsenlerinde dış taç parçalarının uzun bir sap kısmı ve daha geniş bir uç kısmı vardır; bu grupta sakal bulunmaz.

Spuria grubundaki türlerin çoğu gibi bu süsen de nemli ve ıslak ortamları sever; sulak çayırlar, dere ve göl kıyıları, bataklık kenarları ile mevsimsel olarak su basan alanlarda yetişir. Çiçeklenme genellikle ilkbahar sonu ile yaz başına denk gelir. Çiçekler başta arılar olmak üzere iri böceklerce tozlaşır; tohumlar kapsül biçimli meyvelerde olgunlaşır ve rizomlar sayesinde bitki zamanla geniş öbekler oluşturabilir.

Tür, Türkiye'nin güneybatısına özgü, dar yayılışlı bir süsen olarak bilinir. Sulak alanlara bağlı yaşadığı için bu yaşam alanlarının kurutulması, drenaj, aşırı otlatma ve tarım alanına dönüştürme gibi baskılar türü olumsuz etkileyebilir. Gösterişli çiçekleri nedeniyle süs bitkisi olarak da ilgi görür; doğadan rizom sökülmesi ise yerel toplulukları tehdit edebileceğinden kaçınılması gereken bir uygulamadır.