Iris orientalis

Iris orientalis, süsengiller (Iridaceae) familyasından iri yapılı, rizomlu bir süsen türüdür. Batı ve Güney Anadolu ile Ege adalarında doğal olarak yayılır; ayrıca dünyanın pek çok yerinde süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Bitki 60–100 santimetreye kadar boylanabilir. Kılıç biçimli, sert ve dik yaprakları geniş öbekler oluşturur. İlkbahar sonu ile yaz başında açan çiçekler beyazdır ve dış parçaların ortasında belirgin bir sarı leke bulunur; sakalsız süsenler grubundandır. Islak çayırlar, bataklık kenarları, dere ve göl kıyıları gibi nemli yerlerde yetişir. Daha önce bilimsel yazında bazen Iris ochroleuca adıyla da anılmıştır. Güçlü yapısı sayesinde bahçelerde ve park göletleri çevresinde kolayca yetişir.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki yüzü aşkın türü vardır ve çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsenlerin çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağı kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), dik duran üç iç parça ve taç yaprağına benzeyen üç yassı dişicik dalı bulunur. Tozlayıcı böcekler dış parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerek tozlaşmayı sağlar.

Süsenler bahçe bitkisi olarak çok eski çağlardan beri yetiştirilir; bazı türlerin rizomlarından elde edilen kokulu madde parfümeride kullanılmıştır. Bitkinin özellikle rizom ve soğanları ise tahriş edici maddeler içerdiğinden yenmemelidir. Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde süsen türleri bakımından zengin bir ülkedir. Doğal türlerin bir kısmı dar yayılışlıdır; soğan ve rizom toplanması, otlatma ve yaşam alanı kaybı bu bitkileri tehdit eder.