Iris iberica subsp. lycotis

Iris iberica subsp. lycotis, süsengiller (Iridaceae) familyasından iri çiçekli bir süsen alttürüdür. Doğu Anadolu, Kuzeybatı İran ve Güney Kafkasya'nın kurak dağlık alanlarında yayılır.

Bu tür, Oncocyclus grubuna aittir. Bu gruptaki süsenler kısa, yumrulu rizomlara sahiptir ve genellikle tek, iri, küremsi çiçekler açar. Çiçekler çoğunlukla yoğun damarlı ya da noktalıdır ve dış parçaların ortasında koyu renkli bir leke bulunur. Kurak, taşlı yamaçlar ve bozkırlar gibi yazları sıcak ve kuru geçen yerlerde yetişir, yaz aylarında dinlenmeye geçerler. Kültürde yetiştirilmeleri oldukça zordur.

Bitki genellikle 15–30 santimetre boylanır; yapraklar dar ve kıvrıktır. Çiçeklerin hem iç hem de dış parçaları açık zemin üzerine yoğun mor-kahverengi damarlarla kaplıdır, dış parçaların ortasında koyu bir leke bulunur. Çiçeklenme ilkbahar sonu ile yaz başında gerçekleşir.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki yüzü aşkın türü vardır ve çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsenlerin çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağı kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), dik duran üç iç parça ve taç yaprağına benzeyen üç yassı dişicik dalı bulunur. Tozlayıcı böcekler dış parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerek tozlaşmayı sağlar.

Süsenler bahçe bitkisi olarak çok eski çağlardan beri yetiştirilir; bazı türlerin rizomlarından elde edilen kokulu madde parfümeride kullanılmıştır. Bitkinin özellikle rizom ve soğanları ise tahriş edici maddeler içerdiğinden yenmemelidir. Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde süsen türleri bakımından zengin bir ülkedir. Doğal türlerin bir kısmı dar yayılışlıdır; soğan ve rizom toplanması, otlatma ve yaşam alanı kaybı bu bitkileri tehdit eder.