Iris germanica

Iris germanica, süsengiller (Iridaceae) familyasından, bahçelerde en yaygın yetiştirilen sakallı süsen türüdür. Mor çiçekleriyle tanınır ve halk arasında genellikle yalnızca süsen olarak anılır.

Sakallı süsenler, dış taç parçalarının orta çizgisinde tüylü bir şerit (sakal) bulunan, yatay uzanan etli köksaplardan gelişen süsenlerdir. Kılıç biçimli, yelpaze gibi dizilmiş yaprakları ve çok çiçekli gövdeleriyle tanınırlar. Köksapları kuraklığa dayanıklı olduğundan güneşli, iyi drene olan topraklarda kolayca yetişirler.

Bitki 60–120 cm kadar boylanabilir. Gri-yeşil, kılıç biçimli yaprakları yelpaze gibi dizilir. Çiçekleri genellikle mor ya da mavimsi mordur; dış taç parçalarında sarı ya da beyaz bir sakal bulunur. İlkbaharın sonunda çiçek açar ve çiçekleri hoş kokuludur. Kökeni tam olarak bilinmemekle birlikte, Akdeniz çevresinde uzun süredir yetiştirilen melez kökenli bir bitki olduğu düşünülür; bugün dünyanın pek çok bölgesinde bahçelerden kaçarak doğallaşmıştır.

Kurutulmuş köksapları, menekşeyi andıran kokusu nedeniyle eskiden beri parfüm ve kozmetik sanayiinde kullanılmıştır. Mezarlıklarda, eski bahçelerde ve köy çevrelerinde sıkça görülür. Köksapları taze haldeyken yenildiğinde mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabilir.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinsidir; dünyada yaklaşık üç yüz tür içerir ve türlerin çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsen çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağıya kıvrılan üç dış taç parçası (düşenler), genellikle dik duran üç iç taç parçası (dikilenler) ve dişicik borusunun yaprak gibi genişlemiş üç dalı bulunur. Tozlaşma çoğunlukla arılar tarafından yapılır; böcek, düşen parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerken polenleri taşır.