Iris danfordiae

Iris danfordiae, süsengiller (Iridaceae) familyasından, parlak sarı çiçekleriyle tanınan cüce soğanlı bir süsen türüdür. Türkiye'ye özgü (endemik) olup Toros Dağları'nın kayalık yamaçlarında ve dağ çayırlarında yetişir.

Bu tür, retikulat süsenler olarak bilinen cüce soğanlı süsenler grubuna (Iris altcinsi Hermodactyloides) aittir. Bu grubun üyelerinin soğanı ağ şeklinde lifli bir zarla örtülüdür; bu özellik gruba adını verir. Yaprakları dar, dört köşeli ya da silindirik kesitlidir ve çiçeklenmeden sonra uzar. Bitkiler genellikle yalnızca 10–15 cm kadar boylanır ve kışın sonunda ya da ilkbaharın başında, çoğu zaman kar henüz erimeden çiçek açarak yılın ilk çiçekleri arasında yer alır.

Iris danfordiae çiçeklerinde iç taç parçaları neredeyse kıl gibi küçülmüştür; bu nedenle çiçek, yalnızca üç sarı dış taç parçasından oluşuyormuş gibi görünür. Dış parçaların ortasında yeşilimsi benekler bulunur. Bahçelerde erken çiçeklenen bir süs bitkisi olarak yaygın biçimde yetiştirilir; ancak soğanları ilk çiçeklenmeden sonra çoğunlukla küçük yavru soğanlara bölünür ve sonraki yıllarda çiçek vermeyebilir.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinsidir; dünyada yaklaşık üç yüz tür içerir ve türlerin çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsen çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağıya kıvrılan üç dış taç parçası (düşenler), genellikle dik duran üç iç taç parçası (dikilenler) ve dişicik borusunun yaprak gibi genişlemiş üç dalı bulunur. Tozlaşma çoğunlukla arılar tarafından yapılır; böcek, düşen parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerken polenleri taşır.

Anadolu, süsenler bakımından dünyanın en zengin bölgelerinden biridir ve ülkede çok sayıda yerel (endemik) süsen türü yetişir. Doğal süsen populasyonları aşırı otlatma, tarım alanlarının genişlemesi ve soğan ile köksaplarının doğadan toplanması gibi baskılarla karşı karşıyadır; bu nedenle yabani süsenlerin doğadan sökülmemesi, yalnızca fotoğraflanarak gözlemlenmesi önerilir.