Hydroides helmatus (Iroso, 1921)

Hydroides helmatus, halkalı solucanlar (Polychaeta) sınıfının Sabellida takımına bağlı, kalsiyum karbonattan tüp yapan Serpulidae familyasının Hydroides cinsinden bir deniz solucanıdır. Kapakçığının dikenleri üzerindeki yapılar türün ayırt edilmesinde önemlidir. Akdeniz'in sert zeminlerinde kaydedilen Hydroides türlerinden biridir.

Hydroides cinsi, serpulidlerin en zengin cinslerinden biridir ve dünya denizlerinde yüzü aşkın tür içerir. Cinsin en belirgin özelliği iki katlı kapakçığıdır: huni şeklindeki alt kısmın üzerinde, dikenlerden oluşan bir taç (verticil) bulunur. Bu dikenlerin sayısı, biçimi ve üzerlerindeki yan çıkıntılar türlerin ayrımında temel karakterdir; bu nedenle türlerin tanınması çoğunlukla mikroskop altında kapakçık incelemesiyle yapılır. Tüpler beyazımsı ya da açık renkli, kıvrımlı ve çoğunlukla zemine yapışık olup bazı türlerde boyuna sırtlar taşır.

Serpulidae familyasının üyeleri, vücutlarını çevreleyen kalsiyum karbonattan sert, kireçli bir tüp salgılar ve ömürleri boyunca bu tüpün içinde yaşar. Vücut baş, göğüs ve karın bölgelerine ayrılır; göğüs bölgesinin sırt yüzünde tüpün ağzını örten zar şeklinde bir göğüs zarı bulunur. Başta, tüpten dışarı uzatılan ve yelpaze ya da huni biçiminde açılan dokunaçlardan oluşan bir solungaç tacı yer alır. Bu taç hem solunumda hem de beslenmede kullanılır: dokunaçlar üzerindeki kirpikler sudaki plankton ve organik parçacıkları yakalayıp ağza taşır. Hayvan tehlike sezdiğinde hızla tüpün içine çekilir ve çoğu türde dokunaçlardan birinin değişmesiyle oluşmuş kapakçık (operkulum) tüpün ağzını bir tıpa gibi kapatır.

Üreme genellikle eşeylidir; yumurta ve spermler suya bırakılır, döllenme sonucunda planktonda bir süre yüzen trokofor larvaları gelişir. Larvalar uygun bir yüzey bulduklarında yerleşir, başkalaşım geçirir ve kısa sürede kendi kireçli tüplerini örmeye başlar. Bu yerleşme davranışı nedeniyle serpulidler kayalar, taşlar, kabuklu hayvanların kabukları, deniz çayırlarının yaprakları ve insan yapımı yüzeyler üzerinde sık görülür. Birçok tür, iskele ayakları, şamandıralar, gemi gövdeleri ve soğutma suyu boruları gibi yapılarda biyolojik kirlenme (biyofouling) etkeni olarak ekonomik önem taşır.

Doğal yaşam alanlarında serpulidler, sudaki askıdaki parçacıkları süzerek suyun berraklaşmasına katkıda bulunur, tüpleri ise küçük omurgasızlar için barınak oluşturur. İnsanlar için zehirli ya da tehlikeli değildir; ancak keskin kireçli tüpler çıplak elle tutulduğunda kesik ve sıyrıklara yol açabilir. Bilinen bir koruma statüsü bulunmamaktadır.