Histioteuthis bonnellii (Férrussac, 1835)

Histioteuthis bonnellii, Histioteuthidae familyasına ait bir derin deniz kalamarıdır. Bu familyanın üyeleri, vücutlarını kaplayan çok sayıda ışık organı nedeniyle İngilizcede “mücevher kalamarları” olarak da anılır. H. bonnellii, cinsin Akdeniz ve Doğu Atlas Okyanusu’nda bilinen en büyük temsilcilerinden biridir.

Vücut koyu kırmızımsı ya da mor renklidir ve manto, baş ile kolların alt yüzeyi düzenli dizilmiş ışık organlarıyla (fotoforlarla) kaplıdır. Kolları arasında belirgin bir zar bulunur. Cinsin ilginç bir özelliği, iki gözün farklı büyüklükte olmasıdır: Büyük olan göz yukarıdan gelen zayıf gün ışığını, küçük olan göz ise aşağıdaki canlıların ürettiği biyolojik ışığı algılamaya uyarlanmıştır. Manto uzunluğu birkaç on santimetreye ulaşabilir.

Tür, genellikle yüzlerce metre derinlikteki alacakaranlık bölgesinde yaşar. Vücudun alt yüzündeki ışık organları, yukarıdan süzülen ışıkla uyumlu bir parıltı üreterek hayvanın silüetini gizlemeye yardımcı olur; bu kamuflaj biçimi birçok derin deniz canlısında görülür. Küçük balıklar, kabuklular ve diğer kalamarlarla beslenir. Kendisi ise kaşalot gibi dişli balinaların, köpek balıklarının ve büyük balıkların önemli bir avıdır.

Histioteuthis bonnellii Akdeniz’de ve Atlas Okyanusu’nun doğu kesiminde, ayrıca güney yarımkürenin bazı bölgelerinde kaydedilmiştir. Derin sularda yaşadığı için canlı olarak nadiren görülür; bilgilerimizin büyük bölümü trollerle yakalanan ya da kıyıya vuran örneklerden gelir. Ticari balıkçılıkta hedef tür değildir ve insanlar için bir tehlike oluşturmaz.