Heteromastus filiformis (Claparède, 1864)

Heteromastus filiformis, kıl solucanları (Polychaeta) sınıfının Capitellidae familyasına ait, ince ve ipliksi bir deniz solucanıdır. Tür adı Latince “iplik biçimli” anlamına gelir.

Heteromastus cinsinde göğüs bölgesi on bir segmentten oluşur; ilk segmentlerde sert kıllar, sonrakilerde kancalı kıllar bulunur. Capitellidae familyasının üyeleri, ilk bakışta toprak solucanlarını andıran, ince uzun ve silindirik gövdeli deniz kıl solucanlarıdır. Başları küçük, koni biçimli bir prostomiyumla sonlanır; göz, anten ve palp gibi belirgin baş uzantıları yoktur ya da çok küçüktür. Parapodyumları zayıf gelişmiştir ve vücut, kıl (seta) tiplerinin farklılaştığı göğüs (toraks) ile karın (abdomen) bölgelerine ayrılır. Göğüs segmentlerinin sayısı ve bu segmentlerde sert kıllar ile kancalı kılların dağılımı, cinsleri ayırt etmede kullanılan temel özelliklerdir.

Bu solucanlar çoğunlukla çamurlu ve kumlu deniz tabanlarında, sedimentin içinde kazdıkları tüneller veya ince tüpler içinde yaşar. Tortu yiyicidirler; sedimenti yutarak içindeki organik maddeyi sindirir, geri kalanını dışkı topakları hâlinde bırakırlar. Bu davranışlarıyla tabanın havalanmasına ve organik maddenin geri dönüşümüne önemli katkı sağlarlar. Kanlarında hemoglobin bulunduğundan pek çok türün rengi kırmızımsıdır; bu özellik oksijeni az olan çamurlarda yaşamalarını kolaylaştırır.

Haliçler, lagünler ve gelgit düzlükleri gibi çamurlu sığ ortamlarda çok yaygındır; tuzluluk değişimlerine ve düşük oksijene karşı oldukça dayanıklıdır. Sedimentin içinde dikey tüneller açarak baş aşağı beslenir ve yüzeyde dışkı topakları bırakır. Dünyanın pek çok kıyısından, Akdeniz ve Karadeniz dâhil, kaydedilmiştir ve organik zenginleşmenin göstergesi olarak bentik izleme çalışmalarında sık kullanılır.

Kapitellidler ayrı eşeyli ya da bazı türlerde hermafrodittir; yumurtalarını çoğunlukla tüp veya tünel içinde bırakırlar ve larvaları kısa bir süre planktonda yaşadıktan sonra tabana yerleşir. Kıyı balıkları, yengeçler ve dip ile beslenen kuşlar için önemli bir besin kaynağıdırlar. Deniz tabanı canlı topluluklarının izlendiği çevresel çalışmalarda sık kullanılan bir gruptur.