Hazar kaplanı (Panthera tigris virgata)

Hazar kaplanı (Panthera tigris virgata), Turan kaplanı olarak da bilinen, kedigiller (Felidae) ailesine ait kaplan (Panthera tigris) popülasyonlarından biridir. Bir zamanlar Türkiye'nin doğusundan Orta Asya'ya kadar uzanan geniş bir alanda yaşamış, ancak 20. yüzyılda doğada tükenmiştir. Güncel genetik çalışmalar, bu kaplanların Sibirya kaplanıyla çok yakın akraba olduğunu göstermiş ve bazı sınıflandırmalarda ikisi aynı alt tür altında ele alınmıştır.

Hazar kaplanı iri yapılı bir kaplandı. Kürkü, özellikle kışın, tropik kaplanlarınkine göre daha uzun ve sıktı; zemin rengi sarımsı turuncu, çizgileri ise görece ince, sık ve kahverengimsi tonlardaydı. Bu özellikler soğuk kışlara uyum olarak yorumlanır.

Bu kaplanlar başta nehir ve göl kıyılarındaki sık sazlık ve kamışlıklar, ırmak boyu ormanları (tugay ormanları) ve ormanlık dağ eteklerinde yaşardı. Başlıca avları yaban domuzu, geyik ve diğer büyük otçullardı. Yayılışları büyük ölçüde su kaynaklarına ve bu kaynakların çevresindeki bitki örtüsüne bağlıydı.

Tarihsel yayılışı Türkiye'nin doğusu ve güneydoğusu, Kafkasya, İran'ın kuzeyi, Hazar Denizi kıyıları, Afganistan ve Orta Asya'nın nehir vadilerini kapsıyordu. Türkiye'de özellikle Güneydoğu Anadolu ve Doğu Karadeniz çevresinden 20. yüzyılın ortalarına kadar kayıtlar bulunduğu bilinir. Yoğun avlanma, sulak alanların tarıma açılması ve av hayvanlarının azalması türün yok olmasına yol açmıştır. Orta Asya'da kaplanların yeniden yerleştirilmesine yönelik projeler sürdürülmektedir. Hazar kaplanının hikâyesi, büyük yırtıcıların ve onların dayandığı sulak alan ekosistemlerinin korunmasının ne kadar önemli olduğunu gösteren çarpıcı bir örnek olarak sık sık anılır. Anadolu'da halk anlatılarında da bu kaplanlara ilişkin izler bulunur.