Havuz balığı (Carassius carassius)

Carassius carassius, Türkçede havuz balığı ya da sarı havuz balığı olarak bilinen, sazangiller (Cyprinidae) familyasından bir tatlı su balığıdır. Japon balığı ve gümüşi havuz balığı ile aynı cinse aittir.

Gövdesi yüksek, kalın ve yanlardan basıktır. Genellikle 15–35 cm boya ulaşır. Rengi altın sarısı, bronz ya da yeşilimsi kahverengidir. Ağzında bıyık yoktur; bu özellik onu sazandan ayırır. Sırt yüzgeci uzun tabanlıdır ve dış kenarı dışbükeydir; kuyruk sapında, özellikle gençlerde, koyu bir leke bulunabilir.

Bitki örtüsü yoğun göletlerde, bataklıklarda, göllerin sığ kıyılarında ve yavaş akan sularda yaşar. Oksijen düzeyinin çok düştüğü, hatta kış boyunca buzla kaplanan sularda hayatta kalabilmesiyle ünlüdür; oksijensiz koşullarda glikojeni etanole dönüştürerek enerji üretebilir. Omurgasızlar, bitki parçaları ve organik döküntüyle beslenir; ilkbahar sonu ve yazın yumurtalarını su bitkilerine bırakır.

Cyprinidae (sazangiller) familyası, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı familyalarından biridir ve Avrupa, Asya, Afrika ile Kuzey Amerika'nın iç sularında yaygındır. Familya üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinler, yutağın arka kısmındaki yutak dişleriyle öğütülür. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür ve tek bir sırt yüzgeci bulunur. İç kulak ile yüzme kesesi arasındaki Weber aygıtı adlı küçük kemikçikler, bu balıkların sesleri ve titreşimleri algılama yeteneğini artırır.

Avrupa'nın büyük bölümünde yayılış gösterir. Türkiye'de Trakya ve Kuzey Anadolu'da kaydedilmiştir. Yaşam alanlarının kurutulması ve yabancı gümüşi havuz balığıyla rekabet ve melezleşme, birçok bölgede popülasyonlarının azalmasına yol açmıştır. Sakin ve bitkili küçük su birikintilerinin korunması, bu türün yaşaması için en önemli koşuldur.