Haminoea navicula (da Costa, 1778)

Haminoea navicula, kabarcık salyangozları ailesine (Haminoeidae) ait bir deniz salyangozudur ve kafa kalkanlı salyangozlar takımına (Cephalaspidea) dahildir. Cinsin Avrupa sularındaki en büyük ve en tanınmış türlerinden biridir; tür adı Latincede küçük kayık anlamına gelir.

Hayvanın boyu birkaç santimetreye ulaşabilir ve yakın akrabalarına göre iri sayılır. Kabuk ince, kırılgan, oval ve geniş ağızlı olup yarı saydam, açık sarımsı ya da kirli beyaz renktedir. Kabuk büyük ölçüde hayvanın yumuşak dokuları tarafından sarılır. Vücut sarımsı kahverengi, zeytin ya da grimsi tonlarda olup üzerinde küçük koyu ve açık lekeler bulunabilir. Başın üstünde kumu ve çamuru itmeye yarayan geniş bir kalkan bulunur.

Bu tür sığ ve korunaklı kıyı sularında, lagünlerde, haliçlerde ve limanlarda, özellikle çamurlu ya da kumlu zeminlerde ve deniz çayırı yatakları arasında yaşar. Zemindeki alg ve diatomelerle beslenen otçul bir hayvandır. Hermafrodittir; çiftleşmeden sonra yumurtalarını jelatinimsi, sarımsı kütleler hâlinde bırakır. İlkbahar ve yaz aylarında sığ sularda çok sayıda birey görülebilir.

Haminoea navicula Doğu Atlantik kıyıları ve Akdeniz'de yayılış gösterir. Kıyı ekosistemlerinde alg örtüsünü tüketerek besin döngüsüne katkıda bulunur. Kabarcık salyangozları, kabukları belirgin olmasına rağmen deniz sümüklüleri ile yakın akrabadır ve kabuğun körelme eğilimini gösteren evrimsel bir ara aşamayı temsil eder.

Kafa kalkanlı salyangozlar, deniz sümüklüleri ile birlikte arka solungaçlı salyangozlar olarak bilinen geniş bir grubun parçasıdır. Bu grupta evrim boyunca kabuğun küçülme ve vücut içine çekilme eğilimi görülür. Bu yüzden kabarcık salyangozları ve akrabaları, kabuklu salyangozlarla kabuksuz deniz sümüklüleri arasındaki geçişi anlamak açısından bilim insanları için ilgi çekici canlılardır.