Haliotoidea

Haliotoidea, deniz salyangozları içinde Vetigastropoda grubuna ait bir üst familyadır ve yalnızca deniz kulağı adıyla bilinen Haliotidae familyasını kapsar. Bu familyada tek bir cins, Haliotis, bulunur; dünyada yaklaşık elli ila altmış tür tanımlanmıştır. Üyelerinin kabuğu basık, kulak biçiminde ve son turu çok genişlemiştir. Kabuğun kenarına paralel uzanan bir sıra delik, solunum suyunun ve atıkların dışarı atılmasını sağlar; yeni delikler büyüdükçe açılır, eskileri kapanır.

Kabuğun iç yüzü parlak, gökkuşağı renklerinde sedef tabakasıyla kaplıdır. Hayvan, güçlü ve geniş bir ayakla kayalara sıkıca yapışır; ayağın kenarlarında dokunmaçlarla donatılmış bir epipodyum bulunur. Deniz kulakları gece etkin olup ışınsal dişli dilleri (radula) ile kaya yüzeyindeki algleri ve yosun parçalarını kazıyarak beslenir. Ayrı eşeylidirler; yumurta ve spermlerini suya bırakırlar, döllenme suda gerçekleşir ve larvalar kısa bir süre planktonda yaşar.

Grup tropikal ve ılıman denizlerin kayalık kıyılarında, gelgit bölgesinden birkaç on metre derinliğe kadar yaşar. Akdeniz'de ve Türkiye kıyılarında en bilinen temsilcisi Haliotis tuberculata'dır. Bu türler kaya altlarında ve yarıklarda saklanarak yırtıcılardan korunur.

Deniz kulakları eti için dünyanın birçok yerinde değerli bir deniz ürünüdür ve bazı türleri yetiştiricilikte üretilir. Sedefli kabukları takı ve süs eşyası yapımında kullanılır. Aşırı avcılık, yasa dışı toplama ve hastalıklar nedeniyle bazı türlerin popülasyonları ciddi biçimde azalmıştır ve birçok ülkede avcılık sıkı kurallara bağlanmıştır.