Haliclona (Reniera) aquaeductus (Schmidt, 1862)

Haliclona (Reniera) aquaeductus, Chalinidae familyasına ait, Akdeniz’den tanımlanmış bir deniz süngeridir. Tür, yüzeyinde yükselen tüp ya da baca biçimli oskülleriyle bilinir; tür adı da su kanallarını andıran bu yapılara gönderme yapar.

Haliclona, Haplosclerida takımının Chalinidae familyasına ait, dünya denizlerinde yüzlerce tür içeren büyük bir cinstir. Üyeleri genellikle yumuşak, kolay kırılan ya da ezilen, ince örtü, yastık, tüp veya dallı biçimlerde süngerlerdir. İskeletleri, iki ucu sivri basit iğneciklerin (oksea) az miktarda sponjinle birleşerek oluşturduğu düzenli bir ağdan meydana gelir. Cins; Reniera, Gellius, Haliclona gibi alt cinslere ayrılır ve bu alt cinsler iğnecik ağının düzeni ile mikroskopik iğneciklerin varlığına göre tanımlanır.

Bu süngerler kıyıya yakın sığ sulardan derinlere kadar kayalık zeminlerde, mağara ve yarık girişlerinde, liman yapılarında ve deniz çayırlarında yaşar. Renkleri beyazımsı, gri, pembe, mor ve kahverengi tonlarında değişebilir; birbirine çok benzeyen türler ancak iğnecik ölçümleri ve iskelet düzeni incelenerek ayırt edilebilir. Haliclona türlerinden elde edilen bazı biyolojik olarak etkin maddeler ilaç araştırmalarında ilgi görmektedir.

Süngerler (Porifera), gerçek doku ve organları bulunmayan, sabit yaşayan en basit çok hücreli hayvanlardır. Vücutları, yüzeydeki çok sayıda küçük delikten (ostium) suyu içeri çeken ve kanallar boyunca dolaştıran bir sistemle örülüdür. Kamçılı yaka hücreleri (koanositler) suyu hareket ettirir ve içindeki bakteri, tek hücreli alg ve organik parçacıkları süzerek besin olarak tutar; süzülen su daha büyük açıklıklardan (oskül) dışarı atılır. Bu yüzden süngerler deniz tabanında suyu temizleyen önemli süzücü canlılardır.

Süngerler hem eşeyli hem eşeysiz çoğalabilir. Eşeyli üremede oluşan kirpikli larvalar kısa bir süre suda serbest yüzdükten sonra uygun bir zemine tutunarak yeni bir bireye dönüşür. Gövdelerindeki boşluklar küçük kabuklular, solucanlar ve başka omurgasızlar için barınak oluşturur. Akdeniz, Ege ve Marmara kıyılarımızda süngerler üzerine yapılan çalışmalarda bu gruba ait pek çok tür kaydedilmiştir. Türün koruma durumu küresel ölçekte değerlendirilmemiştir; insanlar için bilinen bir tehlikesi yoktur.