Gyroscala lamellosa (Lamarck, 1822)

Gyroscala lamellosa, Epitoniidae familyasına ait, Akdeniz’in en dikkat çekici merdiven salyangozlarından biridir. Tür adı, kabuğu süsleyen ince, levha biçimli (lamelli) boyuna kaburgalara gönderme yapar. Kabuk kuleli ve turları şişkindir; beyaz zemin üzerinde çoğunlukla kahverengimsi bantlar ya da lekeler görülür.

Akdeniz ve Doğu Atlantik’te, sığ kıyı sularından daha derin kesimlere kadar kayalık ve kumlu diplerde bulunur. Deniz şakayıklarıyla ilişkili yaşar ve onlarla beslenir.

Epitoniidae familyasının üyeleri, kabuk yapılarıyla kolayca tanınan deniz salyangozlarıdır. Kabuk genellikle beyaz ya da açık krem renkli, yüksek kuleli ve çok sayıda yuvarlak turdan oluşur; turlar derin dikişlerle birbirinden ayrılır. Kabuğun yüzeyini boyuna uzanan belirgin kaburgalar süsler ve bu kaburgalar turdan tura devam ederek merdiven basamaklarını andıran bir görünüm oluşturur. Ağız açıklığı çoğunlukla yuvarlaktır ve boynuzsu bir kapakla kapatılır.

Familya üyeleri etoburdur ve çoğunlukla deniz şakayıkları, mercanlar gibi knidlilerle beslenir; bazıları avının dokularını emerek adeta bir dış asalak gibi yaşar. Saldırı sırasında mor renkli bir salgı çıkarabildikleri bilinir; bu salgının avı uyuşturmaya yardımcı olduğu düşünülmektedir. Yumurtalarını kum taneleriyle güçlendirilmiş kapsüller içinde, ipliksi zincirler halinde bırakırlar. Larvalar planktonda bir süre serbest yaşadıktan sonra dibe yerleşir. Bazı türlerde bireylerin önce erkek, sonra dişi olarak işlev gördüğü bildirilmiştir.

Bu türün kabuğu küçük olduğundan çıplak gözle ayrıntıları seçmek güçtür; kesin tanı için çoğunlukla büyüteç ya da mikroskop altında kabuk biçimi, tur sayısı, dikişler ve yüzey süslemeleri incelenir. Akdeniz’in yumuşakça faunası üzerine yapılan çalışmalarda düzenli olarak yer alır ve Türkiye kıyılarının yumuşakça kontrol listelerinde de anılır. Küçük boyu ve gizli yaşamı nedeniyle çoğunlukla bilimsel dip örneklemeleri ve kabuk koleksiyonları sayesinde kaydedilir; bu nedenle gerçek yayılışı ve bolluğu muhtemelen bilinenden daha geniştir.