Filogranula calyculata (O. G. Costa, 1861)

Filogranula calyculata, halkalı solucanlar (Polychaeta) sınıfının Sabellida takımına bağlı, kalsiyum karbonattan tüp yapan Serpulidae familyasının Filogranula cinsinden bir deniz solucanıdır. Küçük boylu bir türdür; beyazımsı kireçli tüpünü taş, kabuk ve diğer sert yüzeylere yapıştırarak yaşar. Tüpün ağız kısmı küçük bir kadeh ya da huni gibi genişleyebilir; tür adı bu kadeh benzeri görünüme gönderme yapar.

Filogranula cinsi, başlıca Akdeniz ve Doğu Atlantik'te bilinen, az sayıda türden oluşan küçük bir serpulid cinsidir. Üyeleri genellikle birkaç milimetre ile bir iki santimetre arasında uzunluktaki tüplerde yaşar ve tüplerinin yüzeyinde boyuna sırtlar ya da enine halkalar bulunur. Daha çok kayalık zeminlerde, mağaralarda ve derin sert zeminlerde bulunurlar.

Türün tanımlanmasında tüpün biçimi, yüzeyindeki sırt ve halkalar, kapakçığın yapısı ve kıllar (setalar) birlikte değerlendirilir. Filogranula cinsinin üyeleri küçük boyutları nedeniyle çoğunlukla gözden kaçar ve ancak taş ya da kabuk yüzeyleri yakından incelendiğinde fark edilir.

Serpulidae familyasının üyeleri, vücutlarını çevreleyen kalsiyum karbonattan sert, kireçli bir tüp salgılar ve ömürleri boyunca bu tüpün içinde yaşar. Vücut baş, göğüs ve karın bölgelerine ayrılır; göğüs bölgesinin sırt yüzünde tüpün ağzını örten zar şeklinde bir göğüs zarı bulunur. Başta, tüpten dışarı uzatılan ve yelpaze ya da huni biçiminde açılan dokunaçlardan oluşan bir solungaç tacı yer alır. Bu taç hem solunumda hem de beslenmede kullanılır: dokunaçlar üzerindeki kirpikler sudaki plankton ve organik parçacıkları yakalayıp ağza taşır. Hayvan tehlike sezdiğinde hızla tüpün içine çekilir ve çoğu türde dokunaçlardan birinin değişmesiyle oluşmuş kapakçık (operkulum) tüpün ağzını bir tıpa gibi kapatır.

Üreme genellikle eşeylidir; yumurta ve spermler suya bırakılır, döllenme sonucunda planktonda bir süre yüzen trokofor larvaları gelişir. Larvalar uygun bir yüzey bulduklarında yerleşir, başkalaşım geçirir ve kısa sürede kendi kireçli tüplerini örmeye başlar. Bu yerleşme davranışı nedeniyle serpulidler kayalar, taşlar, kabuklu hayvanların kabukları, deniz çayırlarının yaprakları ve insan yapımı yüzeyler üzerinde sık görülür. Birçok tür, iskele ayakları, şamandıralar, gemi gövdeleri ve soğutma suyu boruları gibi yapılarda biyolojik kirlenme (biyofouling) etkeni olarak ekonomik önem taşır.

Doğal yaşam alanlarında serpulidler, sudaki askıdaki parçacıkları süzerek suyun berraklaşmasına katkıda bulunur, tüpleri ise küçük omurgasızlar için barınak oluşturur. İnsanlar için zehirli ya da tehlikeli değildir; ancak keskin kireçli tüpler çıplak elle tutulduğunda kesik ve sıyrıklara yol açabilir. Bilinen bir koruma statüsü bulunmamaktadır.