Dolistenus savii (Fanzago, 1874)

Dolistenus savii, kırkayaklar (Diplopoda) sınıfının Platydesmida takımına ait Andrognathidae familyasından bir türdür. Tür, 19. yüzyılda Fanzago tarafından tanımlanmıştır ve Akdeniz havzasının, özellikle İtalya ve çevresinin ormanlık bölgelerinden bilinen bir kırkayaktır.

Platydesmida takımının üyeleri yassı, uzun ve çok sayıda halkadan oluşan gövdeleriyle tanınır. Her halkanın yanlarında kanatçık benzeri çıkıntılar bulunur ve vücut yukarıdan bakıldığında şerit gibi görünür. Bu takımın kırkayaklarının başı küçüktür ve ağız parçaları emmeye uyarlanmış, hortum benzeri bir yapı oluşturur. Pek çok türün rengi soluk pembe, krem ya da açık turuncu tonlarındadır; gözleri yoktur. Dolistenus savii de bu genel görünüme sahip, birkaç santimetre boyunda, ince ve uzun bir türdür.

Andrognathidae üyeleri genellikle nemli ormanlarda, çürümekte olan odunların kabukları altında, yaprak döküntüsünde ve taş altlarında yaşar. Emici ağız parçaları nedeniyle mantar hifleri ve çürüyen bitki maddelerinden kaynaklanan sıvılarla beslendikleri düşünülür. Bazı türlerde dişilerin yumurtalarının ve yavrularının üzerine kıvrılarak onları koruduğu bilinmektedir.

Kırkayaklar, ölü bitki maddesinin parçalanmasında ve toprak oluşumunda önemli rol oynayan ayrıştırıcı hayvanlardır. Platydesmida türleri, zehirli olmasalar da tehlike anında vücut yanlarındaki bezlerden savunma salgıları çıkarabilir; bu salgılar insanlara zarar vermez. Tür, nemli ve korunmuş orman ortamlarına bağımlı olduğundan habitat kaybından etkilenebilir.

Platydesmida, dünya genelinde nispeten az türle temsil edilen bir kırkayak takımıdır ve üyeleri Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgeleri ile bazı tropikal alanlarda bulunur. Bu kırkayaklar gizli yaşamları, küçük boyları ve ortalarda pek görünmemeleri nedeniyle çoğu zaman gözden kaçar; ancak orman toprağı faunasının ilgi çekici bir parçasını oluştururlar. Tanımlamaları, halka sayısı ve erkeklerin çiftleşme bacaklarının (gonopod) yapısı gibi ayrıntılara dayanır.