Dere kaya balığı (Gobio gobio )

Gobio gobio, sazangiller (Cyprinidae, güncel sınıflandırmalarda Gobionidae) familyasına ait küçük bir tatlı su balığıdır. Türkçede dere kayabalığı adıyla bilinir. Avrupa'nın en tanıdık dip balıklarından biridir ve uzun yıllar boyunca geniş bir coğrafyadaki pek çok benzer topluluk bu ad altında toplanmıştır; günümüzde bunların bir kısmı ayrı türler olarak kabul edilmektedir. Sazangiller ve yakın akraba familyalar, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı gruplarından birini oluşturur; bu balıkların çenelerinde diş bulunmaz, besinlerini yutaktaki kemiksi dişlerle öğütürler ve Weber aygıtı sayesinde sesleri iyi algılarlar. Yaşadıkları sulardaki besin ağlarında hem tüketici hem de daha büyük hayvanlar için av olarak önemli bir yer tutarlar.

Vücudu uzunca, karın tarafı yassıca ve dip yaşamına uygundur. Ağız aşağıdadır ve ağız köşelerinde birer adet bıyık bulunur. Sırt kahverengimsi ya da zeytin yeşilimsi, yanlar daha açık renklidir; yan çizgi boyunca sıralanmış koyu, iri lekeler tipiktir. Sırt ve kuyruk yüzgeçlerinde küçük benekler görülür. Boyu genellikle 10–15 santimetre kadardır.

Temiz, oksijence zengin, kumlu ya da çakıllı tabanlı akarsularda yaşar; bazen göllerin kıyı bölgelerinde de bulunur. Sürüler halinde dipte dolaşarak böcek larvaları, küçük kabuklular, solucanlar ve diğer dip omurgasızlarıyla beslenir. Üreme ilkbahar ve yaz başında gerçekleşir; dişiler yapışkan yumurtalarını sığ sularda taş ve bitkilerin üzerine birkaç parti halinde bırakır.

Tür Avrupa'nın büyük bölümünde yayılış gösterir. Anadolu'daki Gobio toplulukları ise günümüzde çoğunlukla ayrı türler olarak değerlendirilmektedir. Kayabalıkları su kalitesine duyarlı oldukları için akarsu sağlığının iyi göstergeleri sayılır; aynı zamanda alabalık gibi yırtıcı balıkların ve balıkçıl gibi kuşların önemli bir besin kaynağıdır. Olta balıkçılığında yem balığı olarak da kullanılır. İnsan için herhangi bir tehlike oluşturmaz.