Dalodesmidae

Dalodesmidae, kırkayaklar (Diplopoda) sınıfının yassı sırtlı kırkayaklar olarak bilinen Polydesmida takımına ait bir familyadır. Familya ağırlıklı olarak Güney Yarımküre'de yayılış gösterir; Avustralya, Tazmanya, Yeni Zelanda, güney Afrika, Madagaskar ve Güney Amerika'nın güneyinde temsil edilir. Bu dağılım, grubun eski Gondvana kıtasıyla ilişkili bir soy olduğuna işaret eder. Familyada çok sayıda cins ve yüzlerce tür bulunur.

Polydesmida takımının üyeleri gibi bu familyanın türlerinde de göz bulunmaz ve vücut halkalarının sırt kısmı yanlara doğru genişleyerek kanatçık benzeri çıkıntılar (paranota) oluşturur. Bu çıkıntılar onlara yassı ve tırtıklı bir görünüş kazandırır. Birçok türün sırtı küçük tümsekler ya da pürüzlü yapılarla kaplıdır. Boyları türe göre birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişir. Erkeklerde yedinci halkadaki çiftleşme bacakları (gonopodlar) türlerin ayrımında temel özelliktir.

Dalodesmidae türleri çoğunlukla nemli ormanlarda, yaprak döküntüsü içinde, çürüyen odunların altında ve yosunlar arasında yaşar. Ölü bitki maddeleriyle beslenerek ayrışma sürecine ve toprak oluşumuna katkıda bulunurlar. Birçok tür dar bir alana özgüdür ve bazıları yalnızca belirli dağ ya da orman parçalarında bilinir.

Polydesmida üyelerinin çoğu gibi bu familyanın türleri de tehlike anında vücut yanlarındaki bezlerden savunma salgıları çıkarabilir; bu salgılar bazı türlerde hidrojen siyanür içerir. İnsanlar için ciddi bir tehlike oluşturmazlar. Dar yayılışlı türler, ormanların tahribatı nedeniyle koruma açısından önem taşır.