Cyprinion macrostomus

Cyprinion macrostomus, sazangiller (Cyprinidae) familyasının Cyprinion cinsine ait küçük bir tatlı su balığıdır. Sivas'taki Kangal Balıklı Çermik kaplıcasında, Garra rufa ile birlikte insan derisindeki ölü dokuları kemiren "doktor balıklar" arasında yer almasıyla tanınır.

Yüksekçe, yanlardan basık bir gövdeye sahiptir. Rengi gümüşi ya da sarımsı gridir; sırt daha koyu tonludur. Ağzı aşağıda yer alır ve alt çenesi sert, keskin bir kenar taşır; ağız köşelerinde kısa bıyıklar bulunur. Sırt yüzgecinde sertleşmiş bir ışın vardır.

Akarsuların taşlı ve çakıllı bölümlerinde, ayrıca kaynak sularında yaşar. Taşların yüzeyindeki alg ve organik tabakayı kazıyarak, ayrıca küçük omurgasızlarla beslenir. Sıcak kaplıca sularında besin kıtlığı nedeniyle insan derisindeki ölü hücreleri tüketmeye yönelmesi, bu balığı balıkla tedavi uygulamalarının konusu yapmıştır.

Cyprinidae (sazangiller) familyası, dünyanın en kalabalık tatlı su balığı familyalarından biridir ve Avrupa, Asya, Afrika ile Kuzey Amerika'nın iç sularında yaygındır. Familya üyelerinin çenelerinde diş bulunmaz; besinler, yutağın arka kısmındaki yutak dişleriyle öğütülür. Vücut genellikle sikloid pullarla örtülüdür ve tek bir sırt yüzgeci bulunur. İç kulak ile yüzme kesesi arasındaki Weber aygıtı adlı küçük kemikçikler, bu balıkların sesleri ve titreşimleri algılama yeteneğini artırır.

Türün yayılışı Dicle-Fırat havzasını ve çevresindeki bazı iç havzaları kapsar; Türkiye, Suriye, Irak ve İran'da bulunur. Türkiye'de Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun akarsularında yaşar.

Sazangiller tatlı su ekosistemlerinde besin zincirinin önemli halkalarından biridir. Bitki, alg, omurgasız ve organik döküntü tüketerek madde döngüsüne katkıda bulunurlar; kendileri de yırtıcı balıklar, su kuşları ve memeliler için önemli bir besin kaynağıdır. Akarsu ve göllerde yaşayan bu türler baraj yapımı, aşırı su çekimi, kirlilik, kum ve çakıl alımı ile yabancı türlerin taşınması gibi etkenlerden doğrudan etkilenir.