Crocus pestalozzae subsp. violaceus

Crocus pestalozzae subsp. violaceus, süsengiller (Iridaceae) familyasından, Crocus cinsine bağlı bir çiğdem alttürüdür. Crocus pestalozzae, İstanbul ve çevresine özgü (endemik), yayılış alanı oldukça dar küçük bir türdür; bu alttür türün mor çiçekli formunu kapsar.

Crocus cinsinin üyeleri yumrulu (korm), çok yıllık otsu bitkilerdir. Yumru, türe göre değişen lifli, ağsı ya da zarsı bir kılıfla örtülüdür ve bu kılıfın yapısı tür ayrımında önemli bir özelliktir. Yapraklar dar, şeritsi ve çoğunlukla ortasında belirgin beyaz bir çizgi taşır. Çiçek, toprak yüzeyine yakın açılan uzun bir tüp üzerinde altı tepal, üç başçık ve üç kollu ya da daha fazla dallanmış bir dişicik borusundan oluşur. Bitkinin gövdesi neredeyse toprak altında kalır; tohum kapsülü çoğu türde çiçeklenmeden sonra toprak yüzeyine doğru yükselir.

Crocus pestalozzae, kış sonu ve ilkbahar başında açan, cinsin en küçük türlerinden biridir. Adından da anlaşılacağı gibi bu alttürün çiçekleri mavimsi mor ya da menekşe tonlarındadır; tipik alttür ise beyaz çiçeklidir. Başçıkların dibinde küçük siyah noktalar bulunması türün ayırt edici özelliklerinden biridir. Çayırlar, fundalıklar ve açık alanlar tipik yaşam alanlarıdır. Kentleşmenin hızla ilerlediği bir bölgede yetiştiği için yaşam alanlarının korunması büyük önem taşır.

Çiğdemler, kış sonunda ya da sonbaharda açan çiçekleriyle arılar ve diğer erken uçan böcekler için önemli bir polen ve nektar kaynağıdır. Yumrular kemirgenler ve yaban domuzu gibi hayvanlar tarafından yenebilir. Cinsin en tanınmış kültür bitkisi, dişicik kollarından safran elde edilen Crocus sativus'tur. Türkiye, cinsin dünyadaki en önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir ve ülkede çok sayıda endemik tür ve alttür bulunur. Doğadan yumru sökülmesi, otlatma ve habitat kaybı bazı yayılışı dar taksonlar için başlıca tehditlerdir; bu nedenle çiğdemlerin doğadan toplanmaması, yalnızca yerinde gözlemlenip fotoğraflanması önerilir.