Çöpçü balığı (Cobitis turcica)

Cobitis turcica, taşyiyenler familyasına (Cobitidae) ait küçük bir tatlı su balığıdır. Adından da anlaşılacağı gibi Türkiye'ye özgü olduğu kabul edilir. Toplam boyu genellikle 10 cm'nin altında kalır; açık renkli zemin üzerinde yanlarda koyu lekeler ve sırtta küçük benekler taşır.

Taşyiyenler (Cobitidae), uzun, yanlardan hafifçe basık gövdeli, küçük boylu dip balıklarıdır. Ağızları aşağıya bakar ve çevresinde üç çift kısa bıyık bulunur. Familyayı tanıtan en belirgin özellik, gözün altında yer alan ve tehlike anında dikleştirilebilen iki uçlu küçük dikendir. Gövde genellikle açık zemin üzerinde koyu lekeler ve çizgilerden oluşan bir desen taşır; bu desen kum ve çakıl zeminde mükemmel bir kamuflaj sağlar.

Bu balıklar yavaş ya da orta hızla akan, kumlu veya çamurlu zeminli dere, ırmak ve göl kıyılarında yaşar. Gün boyunca çoğu zaman kuma gömülü olarak dinlenir, yalnızca başı dışarıda kalır. Beslenirken ağızlarına aldıkları kumu solungaçlarından süzerek içindeki küçük omurgasızları, organik parçacıkları ve yosunları ayırırlar. Oksijenin azaldığı durumlarda bağırsakları aracılığıyla hava solunumu yapabilmeleri dikkat çekicidir. Üreme ilkbahar ve yaz aylarında gerçekleşir; dişiler yumurtalarını bitkilerin ya da taşların arasına bırakır. Bazı Cobitis türlerinde, yalnızca dişilerden oluşan ve melezleşme kökenli toplulukların bulunması da grubun ilginç özelliklerindendir.

Tür, Orta Anadolu'nun kapalı havzalarındaki akarsu ve göllerden bilinir. Dar yayılışı, bu bölgede giderek artan su çekimi ve kuraklık karşısında onu hassas kılar. Küçük boyları nedeniyle avcılık açısından değerleri yoktur, ancak akarsu besin ağlarında önemli bir halka oluştururlar ve su kalitesinin göstergesi olarak kabul edilirler. Kum ve çakıl alımı, barajlar, kirlilik ve su çekimi bu grubun başlıca tehditleridir.