Coleoidea

Coleoidea, kafadanbacaklılar (Cephalopoda) sınıfı içinde mürekkep balıkları, kalamarlar ve ahtapotları bir araya getiren alt sınıftır. Günümüzde yaşayan kafadanbacaklıların, dış kabuğa sahip nautiluslar dışında kalan hemen hepsi bu gruba aittir. Grubun en belirgin özelliği, atalarındaki dış kabuğun ya tamamen kaybolmuş ya da vücut içine alınarak iç kabuğa dönüşmüş olmasıdır; mürekkep balıklarının sepya kemiği ve kalamarların ince boynuzsu kalemi bu iç kabuğun kalıntılarıdır.

Coleoidea üyeleri sekiz ya da on kola sahiptir ve kollarda vantuzlar, bazı türlerde ise kancalar bulunur. Gelişmiş kamera tipi gözleri, büyük beyinleri ve karmaşık davranışlarıyla omurgasızlar arasında en zeki hayvanlar olarak kabul edilirler. Derilerindeki kromatofor adı verilen pigment hücreleri sayesinde renk ve desenlerini saniyeler içinde değiştirerek kamufle olabilir ya da iletişim kurabilirler. Çoğu türde bulunan mürekkep kesesi, tehlike anında koyu bir bulut salarak kaçmayı kolaylaştırır.

Grupta dünya genelinde yaklaşık 800 dolayında yaşayan tür bulunur. Başlıca alt grupları on kollu kalamarlar ve mürekkep balıkları (Decapodiformes) ile sekiz kollu ahtapotlardır (Octopodiformes). Tamamı denizel olan bu hayvanlar kıyı sularından okyanus derinliklerine kadar her ortamda yaşar. Etçil avcılardır; balıklar, kabuklular ve diğer yumuşakçalarla beslenirler. Çoğunun ömrü kısadır ve birçok tür bir kez üredikten sonra ölür.

Coleoidea üyeleri deniz besin ağlarında hem avcı hem de av olarak kilit bir rol oynar; balinalar, yunuslar, foklar ve büyük balıklar için önemli bir besin kaynağıdır. Kalamar, mürekkep balığı ve ahtapot pek çok ülkede, Türkiye kıyılarında da, ekonomik değeri yüksek deniz ürünleri olarak avlanır.