Çöl tilkisi (Vulpes zerda)

Çöl tilkisi ya da fenek (Vulpes zerda), etçiller (Carnivora) takımının köpekgiller ailesi Canidae'ye ait bir memeli türüdür. Dünyanın en küçük köpekgilidir ve özellikle vücuduna oranla son derece büyük kulaklarıyla tanınır. Bazı eski kaynaklarda ayrı bir cins olan Fennecus içinde ele alınmıştır.

Erişkin bir çöl tilkisinin ağırlığı genellikle 1–1,5 kilogram dolayındadır. Kürkü kalın, yumuşak ve kum rengindedir; karın tarafı daha açık, kuyruğunun ucu ise siyahtır. 15 santimetreye varabilen kulakları hem çölün sıcağında vücut ısısını dağıtmaya hem de toprak altındaki avların sesini duymaya yarar. Ayak tabanlarının kalın tüylerle örtülü olması, sıcak kumda yürümelerini kolaylaştırır.

Çöl tilkileri kumlu çöllerde yaşar ve kumda kazdıkları geniş, çok girişli yuvalarda barınır. Günün sıcak saatlerini yuvada geçirip gece etkin olurlar. Hem hayvansal hem bitkisel besinlerle beslenirler: böcekler, küçük kemiriciler, kertenkeleler, kuşlar ve yumurtaları ile kökler ve meyveler beslenmelerinin önemli bölümünü oluşturur. Uzun süre su içmeden yaşayabilir, suyun büyük kısmını besinlerinden karşılayabilirler. Ses bakımından da zengin bir iletişimleri vardır; havlama, hırlama ve tiz çığlıklarla haberleşirler. Tek eşli yaşarlar ve dişi genellikle yılda bir kez birkaç yavru doğurur.

Yayılışı Kuzey Afrika'daki Sahra Çölü ve çevresi ile Sina Yarımadası'nı kapsar; Türkiye'de doğal olarak bulunmaz. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından “Asgari Endişe” kategorisinde değerlendirilir; ancak evcil hayvan ticareti ve kürk için avlanma bazı bölgelerde baskı oluşturur. Sevimli görünümü nedeniyle hayvanat bahçelerinde sıkça sergilenen ve belgesellerde çöl yaşamının simgelerinden biri olarak gösterilen bir hayvandır.