Circaea lutetiana

Circaea lutetiana, çuha çiçeğine benzeyen akşamsefası türlerini de içeren Onagraceae familyasına bağlı, çok yıllık bir otsu bitkidir. Circaea cinsinin adı, Yunan mitolojisindeki büyücü Kirke’den gelir; tür adı ise Paris’in Latince adı olan Lutetia’ya işaret eder. Gölgeli ormanların tipik bir otsu bitkisidir.

Bitki genellikle 20–60 cm boylanır; gövdesi dik ve hafif tüylüdür. Yaprakları karşılıklı, yumurta biçiminde, sivri uçlu ve kenarları hafif dişlidir. Çiçekleri gövde ucunda ve yan dallarda gevşek salkımlar oluşturur; her çiçek küçük, beyaz ya da pembemsi olup yalnızca iki derin loblu taç yaprağa ve iki erkek organa sahiptir, bu da cinsi ayırt etmeyi kolaylaştırır. Meyvesi kancalı tüylerle kaplı küçük, armut biçimli bir kapsüldür ve hayvanların tüylerine ya da insanların giysilerine yapışarak taşınır.

Tür nemli, humuslu topraklara sahip yaprak döken ormanları, orman kenarlarını, dere boylarını ve gölgeli çalılıkları tercih eder. Yeraltı gövdeleri (rizomlar) aracılığıyla yayılarak geniş öbekler oluşturabilir. Çiçeklenme genellikle yaz aylarında gerçekleşir; çiçekleri küçük sinekler ve arılar tarafından tozlaşır.

Yayılışı Avrupa’nın büyük bölümü, Kuzey Afrika’nın bazı kesimleri ve Batı Asya’yı kapsar; yakın akraba bir alttür veya tür Kuzey Amerika’da bulunur. Bazı bahçelerde inatçı bir yabani ot olarak görülebilir. Halk hekimliğinde geçmişte sınırlı kullanımları bildirilmiş olsa da günümüzde önemli bir ekonomik değeri yoktur ve insanlar için bilinen bir zararı bulunmaz.

Onagraceae familyası, ılıman bölgelerde yaygın olan yakı otları (Epilobium), akşamsefaları (Oenothera) ve süs bitkisi olarak yetiştirilen küpe çiçekleri (Fuchsia) gibi tanınmış cinsleri içerir. Bu familyanın çiçekleri çoğunlukla dört parçalıdır; Circaea ise iki parçalı çiçekleriyle familya içinde dikkat çekici bir istisnadır.