Chelidonium majus

Chelidonium majus, gelinciklergiller (Papaveraceae) familyasından, kırlangıçotu olarak bilinen çok yıllık otsu bir bitkidir. Cinsinin bilinen tek ya da başlıca türüdür. Latince adı Yunanca kırlangıç anlamına gelen sözcükten türemiştir; eski inanışa göre bitki, kırlangıçların gelişiyle çiçeklenip gidişleriyle solar.

Bitki 30–100 cm kadar boylanır; gövdesi dallı ve seyrek tüylüdür. Yaprakları alt yüzde mavimsi yeşil, derin parçalı ve yuvarlak loplu yaprakçıklardan oluşur. Dört taç yapraklı, parlak sarı, 2 cm kadar çapındaki çiçekleri küçük şemsiye benzeri kümeler halinde dizilir. Meyve, uzun ve ince bir kapsüldür. En ayırt edici özelliği, gövde ya da yaprak koparıldığında akan turuncu-sarı renkli süt özsuyudur.

İlkbahardan sonbahara kadar uzun bir dönem boyunca çiçek açar. Gölgeli ve yarı gölgeli yerlerde, duvar diplerinde, çit kenarlarında, orman kenarlarında, yerleşim yerlerinin çevresinde ve besince zengin topraklarda yetişir. Tohumlarında karıncaları çeken besleyici bir uzantı bulunur; karıncalar tohumları taşıyarak bitkinin yayılmasına katkıda bulunur. Avrupa ve Batı Asya'ya özgüdür; Kuzey Amerika'ya da taşınmıştır.

Bitki, kelidonin ve sanguinarin gibi birçok alkaloit içerir ve zehirlidir. Halk arasında turuncu özsuyu siğillere sürülerek kullanılmıştır. Ancak bitkinin iç kullanımı karaciğer hasarına yol açabileceğinden tehlikelidir; özsuyu deride ve gözde tahrişe neden olabilir. Hayvanlar genellikle bu bitkiyi yemez.

Gelinciklergiller (Papaveraceae) familyası, çoğunlukla otsu, bazıları süt özsuyu taşıyan ve alkaloitler bakımından zengin bitkileri kapsar. Familyanın üyelerinde çiçekler genellikle iki çanak ve dört taç yapraklıdır; çanak yaprakları çiçek açılırken çoğu zaman düşer. Bu bitkilerin pek çoğu, içerdikleri alkaloitler nedeniyle hem halk hekimliğinde kullanılmış hem de hayvanlar ve insanlar için zehirli olabilen bitkiler arasında sayılmıştır.