Cephalanthera kurdica

Cephalanthera kurdica, orkidegiller (Orchidaceae) familyasının Cephalanthera cinsine ait, her yıl toprak altındaki rizomdan yeniden süren çok yıllık otsu bir orkide türüdür. Cephalanthera cinsi Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın ılıman bölgelerine yayılmış yaklaşık yirmi kadar türü kapsar. Bu tür, Doğu Anadolu, Kuzey Irak ve İran'ın dağlık bölgeleriyle ilişkili bir Ön Asya orkidesidir.

Cephalanthera kurdica, cinsin en gösterişli türlerinden biri olarak bilinir. Dik gövde üzerinde mızrak biçimli, sapsız yapraklar bulunur. Çiçek kurulu gevşek bir başak şeklindedir ve pembe, eflatun ya da leylak tonlarında çiçekler taşır; bu renk, cinsteki yaygın beyaz ve sarı türlerden onu kolayca ayırır. Çiçekler çoğu zaman tam açılmaz, yarı açık bir görünüm sunar. Bitki boyu yetişme koşullarına göre değişmekle birlikte genellikle birkaç on santimetreye ulaşır.

Bu tür genellikle meşe ormanları ve çalılıkların açıklıklarında, orman kenarlarında ve kireçli topraklı, taşlık dağ yamaçlarında yetişir. Çiçeklenme dönemi çoğunlukla ilkbahar sonu ile yaz başına denk gelir. Orkidelerin tamamında olduğu gibi tohumları son derece küçüktür ve çimlenmek için topraktaki belirli mantarlarla ortak yaşam (mikoriza) kurmaları gerekir. Çiçekleri arılar gibi böceklerce ziyaret edilir.

Cinsin adı, Yunanca “baş” ve “çiçek tozu” anlamına gelen sözcüklerden türetilmiştir ve çiçeğin tepesinde yer alan polen keselerine işaret eder. Bu türün ılıman ormanlardaki akrabaları beyaz ya da kırmızı çiçekli olup Türkiye'de de yaygındır.

Tüm yabani orkideler gibi bu tür de habitat kaybına ve sökülerek toplanmaya karşı hassastır. Orkideler uluslararası ticaretin denetlendiği CITES sözleşmesi kapsamında koruma altındadır ve doğadan toplanmaları yasaktır. Türkiye'de yayılışı özellikle güneydoğu ve doğu bölgelerdedir. Sitede Kahramanmaraş ilinde kaydedilmiştir.